Niestabilność górnych segmentów szyjnych

Temat niestabilności C0-C1, C1-C2 zainteresował mnie szczególnie kilka lat temu, kiedy trafił do mnie pacjent po zabiegu operacyjnym odcinka szyjnego. Operacja w pewnym sensie okazała się pomyślna, ponieważ objawy bólowe, które dręczyły go od wielu lat wycofały się. Niestety pojawiły się nowe, nawet bardziej dokuczliwe. Zaczął odczuwać zawroty głowy, głośne przeskakiwanie w szyi, nudności, mówił o uczuciu niestabilności podłoża, problemach z chodzeniem. Badania, wizyty u lekarzy… wszystko na nic, nikt nie potrafił mu pomóc. Większość neurochirurgów jednogłośnie wskazywała na depresje i sugerowała wizytę u psychiatry. Pacjent nie był jednak przekonany co do diagnozy, zdeterminowany wyjechał do Stanów Zjednoczonych, gdzie dzięki badaniu DMX zdiagnozowano u niego niestabilność górnych segmentów szyjnych.

 

O więzadłach C0-C1-C2…

Mówiąc o niestabilności górnych segmentów szyjnych (C0-C1-C2) musimy wyjaśnić pewne formalności:) Po pierwsze, możecie się spotkać także z innymi określeniami tj. niestabilność szczytowo-potyliczna, szczytowo-obrotowa, wszystkie dotyczą tego samego obszaru. Po drugie, górne segmenty szyjne to inaczej połączenie pomiędzy potylicą, pierwszym a drugim kręgiem szyjnym. Zapewne wielu z Was czytając artykuły medyczne, spotyka określenia tj. C1, C2 itp. W medycynie przyjęło się oznaczać każdy odcinek kręgosłupa w skrócie inną literą. C to powszechnie stosowany skrót od łacińskiej nazwy cervicalis, co oznacza odcinek szyjny. Poszczególne numery C1, C2, C3… mówią nam, z którym kręgiem szyjnym mamy do czynienia. C0 oznacza czaszkę a dokładniej kość potyliczną. Tak więc C0-C1 to połączenie pomiędzy czaszką (a dokładniej kością potyliczną) a pierwszym kręgiem szyjnym, C1-C2 analogicznie to połączenie między pierwszym a drugim kręgiem szyjnym. Czym zatem jest niestabilność C0-C1 lub C1-C2?

Gdy ruszamy szyją, nasze kręgi ustawione jeden na drugim poruszają się w ściśle określony sposób. Do niestabilności dochodzi w sytuacji, gdy jeden z nich przemieszcza się „nieprawidłowo”, mówiąc inaczej, zbacza ze swojego toru ruchu. Aby doszło to takiego nadmiernego ruchu pomiędzy C0-C1 lub C1-C2 musimy mieć do czynienia z uszkodzeniem struktur, które kontrolują i zabezpieczają ten ruch. Głównymi „kontrolerami” ruchu w tej okolicy są więzadła. Spotykamy tu zarówno więzadła występujące we wszystkich odcinkach kręgosłupa, a także specyficzne tylko dla dwóch pierwszych kręgów. W kontekście niestabilności podstawową rolę odgrywają te drugie a w szczególności:

więzadło krzyżowe kręgu szczytowego (część podłużna i poprzeczna)

więzadła skrzydłowate

Więzadła te są uznawane za jedne z „delikatniejszych” u człowieka. To właśnie one najczęściej ulegają uszkodzeniu w czasie urazów komunikacyjnych. W konsekwencji pierwszy krąg szyjny przemieszcza się w stronę boczną w stosunku do drugiego. Taka sama niestabilność może mieć miejsce segment wyżej pomiędzy kością potyliczną a pierwszym kręgiem szyjnym.

 

transverse ligament 300x230 Niestabilność górnych segmentów szyjnych
 Więzadła skrzydłowate i poprzeczne

 

Przyczyny niestabilności górnych segmentów szyjnych

Tak jak pisałam wcześniej, niestabilność najczęściej wywołana jest urazem odcinka szyjnego, który doprowadza do uszkodzenia więzadeł. W pracy zawodowej niejednokrotnie spotkałam także pacjentów, u których niestabilność wystąpiła bez wyraźnej przyczyny. Winowajcą może być tutaj genetyka, a dokładniej pewna specyficzna budowa stawów w obrębie górnych segmentów, z którą po prostu się urodzili.

Istnieją także choroby, w przebiegu których może dojść do niestabilności. Pierwsza z nich to Zespół Ehlersa-Danlosa (EDS syndrome). Jest to choroba genetyczna powodująca zaburzenia w syntezie kolagenu, co konsekwencji powoduje zbyt dużą elastyczność skóry, a także stawów. Badania pokazują, że niestabilność górnych segmentów występuje u jednej na 15 osób z EDS. Kolejna to Reumatoidalne zapalenie stawów, gdzie niestabilność pomiędzy C1 a C2 występuje u 65% pacjentów. Jest to spowodowane zniekształceniami powstającymi w stawach w rezultacie toczącego się stanu zapalnego. Inne możliwe przyczyny to choroba Pageta czy guz.

 

Whiplash a niestabilność górnych segmentów szyjnych

Przyjrzyjmy się bliżej jednej z najczęstszych przyczyn niestabilności czyli urazom odcinka szyjnego. Najczęściej mamy do czynienia tu z urazem typu Wiplash (z ang. smagnięcie biczem). Nazwa ta pochodzi od charakterystycznego ruchu szyi, do którego dochodzi najczęściej w momencie wypadku komunikacyjnego. Wyobraźmy sobie, że prowadzimy samochód i zatrzymujemy się na światłach. Siedzimy rozluźnieni, całe nasze ciało jest podparte, często poza jednym elementem, głową. Nagle uderza w nas od tyłu rozpędzone auto. Nasza głowa zachowuje się jak bicz, odchyla się najpierw do tyłu, potem do przodu. W czasie tego ruchu do przodu głowa oddziałuje z ogromną siłą na szyje, a w konsekwencji dochodzi do naciągnięć i uszkodzeń struktur więzadłowych. Co ciekawe, do poważnych w skutkach uszkodzeń więzadeł często dochodzi także przy z pozoru niewielkich stłuczkach.

 

 

 

Z moich obserwacji wynika, że problem urazów odcinka szyjnego jest w Polsce ogromny i tak naprawdę nie do końca oszacowany. Rocznie trafia do mnie nawet kilkadziesiąt osób po drobnych urazach komunikacyjnych szyi. Z reguły po wypadku pacjenci są zawożeni do szpitala, gdzie wykonany zostaje podstawowy rentgen odcinka szyjnego, dostają kołnierz ortopedyczny i zostają wypisani do domu. Najczęściej nie dzieje się nic poważnego, a pacjent odczuwa tylko naciągnięcie mięśni w okolicy szyi, ewentualnie dodatkowo ból głowy. W wielu przypadkach objawy wycofują się po kilku tygodniach…. niestety niestabilność górnych  może dać o sobie znać po kilku miesiącach, a nawet latach i to ze wzmożoną siłą.

 

Objawy niestabilności górnych segmentów szyjnych

Obszar pomiędzy czaszką a pierwszym i drugim kręgiem to wąska przestrzeń z wieloma mięśniami i nerwami, dlatego niestabilność pojawiająca się na tym obszarze z reguły powoduje bardzo złożone objawy. Nie zawsze mają one stały charakter, często pojawiają się i znikają co jakiś czas. Wszystko to powoduje, że diagnoza jest trudna, a pacjenci odwiedzają lekarzy wielu specjalności. Często nawet nie pamiętają, że kilka lat temu doznali urazu odcinka szyjnego. To, co wg. mnie szczególnie charakteryzuje objawy niestabilności to przede wszystkim różnorodność objawów. Praktycznie nie spotkamy dwóch pacjentów z takimi samymi objawami!

 

Do najczęściej występujących objawów zaliczamy:

Bóle głowy– objaw występujący u większości pacjentów, najczęściej pojawiają się bezpośrednio lub kilka dni po urazie, często o pulsującym charakterze. Z czasem może zyskać na intensywności i czasie trwania. Dodatkowo pacjenci mówią o uczuciu ciężkościgłowie, inni opisują swoje objawy jako ciśnienie rozpierające czaszkę.

Nudności, mogą pojawić się nawet wymioty.

Bóle szyi, schodzące do łopatek, barków, pleców, a nawet nóg.

uczucie napięcia mięśni  w sytuacji, gdy więzadła nie spełniają swojej funkcji, dochodzi do napięcia mięśni okolicy szyi w celu ustabilizowania nadruchomego segmentu

Osłabienie siły mięśniowej ramion, dłoni, wypuszczanie przedmiotów, zmiana charakteru pisma

Osłabienie kończyn dolnych, problemy z równowagą

Nietrzymanie moczu, dysfunkcje seksualne

Problemy ze wzrokiem, zmiany kolorów, podwójne widzeniem

Drętwienie, osłabienie mięśni twarzy

Problemy z przełykaniem, tzw. zespół poposiłkowy

Tzw. mioklonienagłe skurcze mięśni, często w nocy, mylone z padaczką.

Tachykardia– przyśpieszenie bicia serca, często chwilowy wzrost ciśnienia tętniczego

Nadmierne pocenie

 

Diagnostyka niestabilności górnych segmentów szyjnych

Diagnozowanie niestabilności C0-C1-C2 w Polsce jest trudne, głównie z powodu braku odpowiednich narzędzi. W przypadku podejrzenia dysfunkcji pacjent z reguły początkowo ma wykonane szereg standardowych zdjęć radiologicznych. Następnie lekarze decydują się na tomografię komputerową i rezonans magnetyczny. W sytuacji dużego uszkodzenia i przesunięcia kręgów lekarze są w stanie zdiagnozować niestabilność na podstawie tych standardowych badań. Problem zaczyna się, gdy uszkodzenie jest mniejsze, a niestabilność pojawia się tylko w czasie ruchu szyją. W takim przypadku wszystkie badania okazują się prawidłowe, głównie ze względu na fakt, że wykonywane są w pozycji leżącej w statyce i nie pokazują zachowania kręgów w czasie ruchu. Niestety w Polsce nie mamy dostępu do nowoczesnych technik obrazowania w ruchu tj. DMX (Digital Motion Xray) i CpMri (Upright Positional Cervical Mri Scan). O DMX pisałam we wcześniejszym artykule (link).

 

czynnosciowe 300x133 Niestabilność górnych segmentów szyjnych
             Rentgen czynnościowy odcinka szyjnego

 

W Polsce mamy do dyspozycji dwa badania, które nie są tak wartościowe, jak te dostępne za granicą, ale w niektórych przypadkach mogą pokazać pewne nieprawidłowości. Pierwsze to raczej powszechnie dostępny rentgen czynnościowy, w czasie którego wykonujemy dwa zdjęcia: pierwsze w pełnym wyproście odcinka szyjnego oraz drugie w pełnym zgięciu. Kolejne z badań to tomografia komputerowa w końcowym zakresie ruchu. Niestety spotkałam tylko jednego radiologa w Warszawie, który wykonuje takie badanie.

Ewelina Prekiel

Niestabilność górnych segmentów szyjnych
5 (100%) 5 votes