Ból bocznej strony biodra- przyczyny

Ból bocznej strony biodra zazwyczaj diagnozowany jest jako zapalenie kaletki krętarzowej. W poprzednim artykule wyjaśniałam, że sprawa nie jest tak oczywista. Najczęściej problem z kaletką jest tylko dodatkiem, a główną przyczyną bólu w tym rejonie są zmiany degeneracyjne ścięgien mięśni pośladkowych przyczepiających się w okolicach krętarza.

W warunkach polskiej służby zdrowia pacjent zgłaszający się do lekarza z bólem bocznej strony biodra zazwyczaj zostaje skierowany za zabiegi fizykoterapeutyczne tj. laser, pole magnetyczne, ultradźwięki. Niektórzy lekarze podają dodatkowo, często nawet wielokrotnie, sterydy do kaletki, które mają zatrzymać stan zapalny. Niestety powyższe działania w wielu przypadkach nie przynoszą rezultatu. Osobiście znam wielu pacjentów, którzy przez wiele lat bezskutecznie szukają pomocy. Często nie zostaje postawiona prawidłowa diagnoza.

ból biodra3 1 tender 300x300 - Ból krętarza- tendinopatia mięśni pośladkowych. Jak powinna wyglądać rehabilitacja?

Jak powinna wyglądać rehabilitacja?

Zmiana nawyków ruchowych

Podstawą rehabilitacji jest zmiana pewnych nawyków. Obecnie wiemy, że ścięgna przyczepiające się w rejonach krętarza „nie lubią” sytuacji, kiedy kończyna znajduje się w pozycji przywiedzionej. Mówimy tu o krzyżowaniu nóg w czasie stania czy siedzenia, ale także różnych popularnych ćwiczeniach, w czasie których staramy się rozciągnąć pośladek. Przykładowe pozycje znajdziecie na zdjęciu poniżej. A co ma wspólnego krzyżowanie nóg ze ścięgnami krętarza? W trakcie przywiedzenia kończyny dochodzi do naprężenia w okolicy pasma biodrowo-piszczelowego i ucisku struktur położonych w okolicy krętarza, czyli także istotnych dla nas ścięgien mięśni pośladkowych. Powinniśmy unikać takich pozycji szczególnie w początkowym etapie leczenia. Musimy także zwrócić uwagę na pozycję nóg w czasie spania. Warto włożyć poduszkę pomiędzy kolana.

ból krętarza rehabilitacja
Pozycje, które należy unikać w czasie leczenia bólu krętarza

Ścięgna nie lubią skrajnych zachowań, dlatego tendinopatia mięśni pośladkowych dotyczy zarówno ludzi aktywnych fizycznie, sportowców, jak i osób prowadzący siedzący tryb życia. Siedzenie jest szczególnie niszczące dla ścięgien, co może wydawać się dla wielu absurdalne. Niestety bezruch wpływa na degeneracje kolagenu, budulca naszych ścięgien. Po dłuższym siedzeniu pacjenci często nie mogą podnieść się z krzesła, czują dużą sztywność i uczucie ciągnięcia w rejonach krętarza.

Jak więc się zachowywać, żeby wspomóc leczenie naszych ścięgien? Jeśli długotrwałe siedzenie wywołuje ból, należy robić przerwy, zmieniać pozycję w trakcie pracy, ewentualnie zmienić krzesło na wyższe lub biurko, na takie które możemy podwyższać do pozycji stojącej. W przypadku, gdy dolegliwości zaostrzają się w trakcie długiego chodzenia, warto unikać spacerów. Mówiąc ogólnie, rezygnujmy z aktywności wywołujących ból, szczególnie w okresie zaostrzeń objawów. Czy to znaczy, że macie przestać trenować Wasze ulubione sporty? Niezupełnie. Ustalcie z fizjoterapeutą schemat terapii. Całkowita przerwa nie zawsze jest potrzebna. Wszystko jest zależne od intensywności objawów i momentu, w jakim się pojawiają. Jeśli ból występuje np. tylko w trakcie bardzo szybkiego biegania, możliwe jest wykonywanie swobodnych rozbiegań. Jeśli dolegliwości są duże i pojawiają się już na rozgrzewce, będzie potrzebna dłuższa przerwa. Celem naszej terapii jest pozbycie się bólu i przebudowa uszkodzonych ścięgien. Musimy zadbać o to, aby nie podrażniać okolicy krętarza, szczególnie w początkowym etapie terapii.

Korekcja zaburzeń biomechanicznych

W początkowych etapie rehabilitacji należy ustalić wszelkie zaburzenia biomechaniczne, które mogą wpływać na pojawienie się przeciążenia w obrębie mięśni pośladkowych. Najważniejszą kwestią jest zbadanie ruchomości stawu biodrowego. Występujące tu ograniczenia mogą zaburzać funkcję mięśni pośladkowych. Skąd biorą się ograniczenia ruchomości stawu biodrowego? Przyczyn jest wiele, zaczynając od różnych schorzeń w obrębie biodra miednicy, czy kręgosłupa, kończąc na naszych nawykach ruchowych. Zachęcam do zapoznania się z moim kolejnym artykułem, w którym dokładnie opisuje przyczyny. Praca nad ruchomością może obejmować techniki manualne, które wykonuje terapeuta, a także ćwiczenia domowe.

Kolejnym elementem, na który zwracamy uwagę, jest kontrola kolana biodra i miednicy w czasie ruchu. Z różnych powodów, często nawykowych, nasze stawy mogą nie zachowywać się nie tak, jak powinny. Najczęściej mamy do czynienia z osłabioną kontrolą kolana, które ucieka do środka np. w czasie przysiadu, a także miednicy, które wykonuje ruch nadmiernego przodopochylenia w trakcie ruchu. Elementów, na które należy zwrócić uwagę, jest wiele, dlatego nie będę ich wszystkich opisywać. Grunt to zrozumieć, że podstawą leczenia bólu biodra (krętarza) jest dokładna analiza narządu ruchu pacjenta i jego zachowania w trakcie aktywności.

ból krętarza rehabilitacja
Brak kontroli kolana może mieć wpływ na ból krętarza

Ćwiczenia ścięgien

Kiedy znamy już zaburzenia biomechaniczne, nad którymi będziemy pracować, a pacjent wie jakich pozycji unikać, czas na skupienie się na ćwiczeniach, które będą bezpośrednio oddziaływały na nasze bolesne ścięgna. Zauważmy, że w większości przypadków zmiany degeneracyjne sumują się przez długi okres. W rezultacie kolagen, budulec ścięgien, staje się niepełnowartościowy, a pod mikroskopem wygląda jak podziurawione sito. Jeśli chcemy, aby nasze działania zmieniły sytuacje, potrzebujemy mocne bodźca. Nic nie oddziałuje tak głęboko na wnętrze ścięgna, jak odpowiednio obciążający je trening.

Ustalenie programu ćwiczeń jest bardzo indywidualne. Często piszecie z prośbą o przesłanie gotowego zestawu. Niestety zupełnie inne ćwiczenia zastosujemy u nieaktywnej fizycznie kobiety spędzającej 10 godzin za biurkiem, a inne u wyczynowego sportowca. Różnorodność ćwiczeń jest także zależna od poziomu bólu i etapu rehabilitacji.

Najprostszą formą są ćwiczenia izometryczne. Osobiście wykorzystuje je tylko w początkowym etapie, kiedy ból jest na tyle duży, że uniemożliwia inne działania. W trakcie tego typu ćwiczeń dajemy opór w kierunku odwodzenia, ale nogi nie wykonuje ruchu. Przykładowe ćwiczenia znajdziecie poniżej.

Kolejnym ćwiczeniem, o którym muszę wspomnieć, jest tzw. clamshelf. Jest to chyba jedno z najpopularniejszych izolowanych ćwiczeń mięśnia pośladkowego średniego i małego. Czy rzeczywiście sprawdza się w leczeniu tendinopatii mięśni pośladkowych? Osobiście jestem zwolenniczką innych ćwiczeń w pozycji stojącej, które aktywują mięśnie w sposób bardziej zbliżony do tego, co ma miejsce w życiu codziennym. Ale oczywiście wszystko zależy od pacjenta. W niektórych przypadkach ból jest tak duży, że szukamy każdej bezbolesnej prostej formy aktywacji pośladka.

Aktywacje mięśnia pośladkowego średniego i małego możemy osiągnąć także w trakcie przysiadu, wypadu do przodu lub do boku. Moim ulubionym jest także ćwiczenie mięśnia pośladkowego średniego z akcentem na fazę ekscentryczną. W początkowym etapie do ćwiczenia możemy wykorzystać butelkę z wodą mineralną. Oczywiście dobór obciążenia jest bardzo indywidualny. Na zdjęciu wykonuje ćwiczenie mięśnia po prawej stronie, dlatego stojąc na prawej nodze, wykonuje bardzo powolne delikatne pochylenie w lewą stronę. Musimy celowo spowalniać ten ruch. Powrót do pozycji wyjściowej może być szybszy. Możemy zacząć od 2-3 serii po 10-15 powtórzeń.

Ćwiczenia funkcjonalne

Kolejnym elementem rehabilitacji są ćwiczenia funkcjonalne. Ich celem jest aktywowanie mięśni pośladkowych w funkcji, czyli w ruchu zbliżonym do tego, jakie wykonujemy w codziennych aktywnościach. Oczywiście tego typu ćwiczenia dobierane są bardzo indywidualnie do pacjenta. Skupiamy się tutaj nie tylko na pośladku, staramy się wzmocnić inne partie mięśniowe, szczególnie te słabsze u pacjenta. Zwracamy uwagę na prawidłową kontrolę stóp, kolan, miednicy, kręgosłupa i kończyn górnych.

Zauważmy, że osłabienie pośladka nie bierze się „znikąd” i zawsze powinniśmy ustalić przyczynę, która może być związana z wieloma schorzeniami i patologiami różnych rejonów ciała. Jeśli w przeszłości cierpieliśmy z powodu bólu odcinka lędźwiowego, doznaliśmy złamania w obrębie kończyny dolnej, skręcenia stawu skokowego czy mamy dysplazje stawu biodrowego, możemy mieć problem z osłabieniem w rejonie pośladka. Znalezienie takich zależności wymaga profesjonalnego podejścia, dlatego rehabilitacja tendinopatii mięśni pośladkowych powinna przebiegać pod nadzorem fizjoterapeuty. Tylko w taki sposób jesteśmy w stanie pozbyć się kontuzji.

Jakie działania są mniej skuteczne?

Jeśli zmagacie się z bólem krętarza, konsultujecie problem z różnymi lekarzami i fizjoterapeutami, to z pewnością pogubiliście się już w liczbie porad i zaleceń. Niestety w naszym kraju wciąż nie dysponujemy schematami postępowania w leczeniu różnych jednostek bólowych narządu ruchu. Co więcej, wiedza wciąż idzie do przodu. Rehabilitacja to dyscyplina rozwijająca się szczególnie intensywnie. Obecne podejście do leczenia patologii ścięgien różni się od tego sprzed 5 lat.

Fizykoterapia? Czyli laser, pole magnetyczne, ultradźwięki i inne magiczne lampy nie są skuteczną formą leczenia bólu krętarza. Ich działanie biologiczne jest zbyt małe, żeby mieć wpływ na przebudowę uszkodzonych ścięgien. Z pewnością nie można im odebrać działania placebo, szczególnie u osób starszych. Badania naukowe pokazują skuteczność fali uderzeniowej.  Z mojego doświadczenia wynika, że rzeczywiście jest to jedyny zabieg fizykoterapeutyczny, który może przynieść poprawę, ale…. oczywiście leczenie musi zawierać dodatkowe elementy tj. ćwiczenia i zmiana nawyków ruchowych.  Bez tego możemy spodziewać się szybkiego nawrotu dolegliwości. Wielu pacjentów nie chce lub nie ma czasu ćwiczyć, co niewątpliwie utrudnia terapię, szczególnie jeśli mamy do czynienia z bólem przewlekłym, trwającym wiele miesięcy. Ścięgna nie są łatwe w leczeniu, wymagają zaangażowania zarówno pacjenta, jak i terapeuty.

Zastrzyk? Dawniej sądzono, że główną przyczyną bólu krętarza jest stan zapalny w kaletce krętarzowej. Z tego właśnie powodu ostrzykiwano biodro sterydem, który zmniejsza stan zapalny. Dziś wiemy, że najczęściej problem dotyczy ścięgien, które nie powinny być leczone sterydami. Z tego właśnie powodu iniekcje rzadko pomagają. Niestety spotykam pacjentów, którym podawany jest steryd wielokrotnie, pomimo braku poprawy po wcześniejszych zastrzykach.

Masaż? Wszelkiego rodzaju masaże czy nawet bardziej zaawansowane techniki tkanek miękkich wykonywane przez fizjoterapeutów w jakimś stopniu mogą być wartościowe. Ich działanie może wspomóc przebudowę w obrębie ścięgien poprzez zwiększenie dokrwienia w rejonie krętarza. Niestety musimy być ostrożni z wprowadzaniem ucisku w przypadku znacznych zaostrzeń bólowych, ponieważ nasze działania mogą zwiększać ból.

Ból krętarza- tendinopatia mięśni pośladkowych. Jak powinna wyglądać rehabilitacja?
4.9 (97.84%) 102 votes