Ruchomość stawu biodrowego kluczem do zdrowia

Staw biodrowy ma dużą swobodą ruchu. Dzięki specyficznej budowie, gdzie kulista głowa zagłębia się panewkę, możemy wykonywać ruchy w wielu kierunkach. Niestety obecny styl życia nie jest zbyt sprzyjający dla naszych bioder. Zauważmy, że człowiek pierwotny funkcjonował zupełnie inaczej, spędzał dużo czasu w pozycjach, w których staw ten znajdował się w skrajnych zakresach ruchu. Nie używał krzesła, dlatego kucając na ziemi, jego biodro znajdowało się w dużym zgięciu i rotacji zewnętrznej. Chodzenie, nagła pogoń za zwierzyną, wspinaczka- wszystkie te aktywności sprawiały, że staw był lepiej ukrwiony i odżywiony.

Dlaczego ruchomość stawu biodrowego jest tak ważna? Zdrowy, prawidłowo zbudowany staw ma pełen bezbolesny zakres ruchu, podobny w obu kończynach. Jeśli zauważamy, że nasze biodro nieprawidłowo porusza się w którąś stronę, jest to dla nas pewien sygnał, że może dziać się coś niepokojącego. Chciałabym także zaznaczyć, że najlepszą formą dbania o stawy nie jest wbrew pozorom łykanie tabletek na chrząstkę stawową. Tak naprawdę większość z nich ma znikome działanie. Podstawą jest codzienna aktywność bioder oraz dbanie o właściwy zakres ruchu.

ograniczenie ruchomości stawu biodrowego
Ograniczenie ruchomości odwiedzenia i rotacji zewnętrznej w lewym stawie biodrowym

Jak rozpoznać ograniczenie ruchomości biodra?

Do ograniczenia ruchomości stawu biodrowego może dojść nagle z towarzyszącym bólem, co zawsze jest objawem niepokojącym związanym z jakąś chorobą lub schorzeniem. Jeśli ograniczenie pojawia się stopniowo, zazwyczaj pacjent powoli przyzwyczaja się do sytuacji i nawet nie zauważa, że dzieje się coś niepokojącego. Zauważmy, że wiele osób ludzi nie siedzi na podłodze, nie uprawia sportów, nie chodzi szybko, nie biega. Nie doświadcza aktywności, w których staw biodrowy rzeczywiście potrzebuje dużego zakresu ruchu, dlatego może nie zauważyć niedużych ograniczeń.

Symptomy ograniczenia ruchomości stawu biodrowego:

  1. W czasie chodzenia możemy czuć ciągnięcie i sztywność w okolicy biodra, szczególnie w momencie, gdy noga znajduje się z tyłu.
  2. W czasie siedzenia na podłodze w siedzie skrzyżnym lub ze stopami złączonymi możemy zauważyć, że jedno z kolan znajduje się wyżej (zdjęcie powyżej).
  3. W czasie chodzenia możemy zauważyć, że jedna lub obie stopy kierują się do środka lub nadmiernie na zewnątrz.
  4. Utykanie i inne asymetryczny sposób chodzenia
  5. Możemy zauważyć, że jedno z bioder ustawione jest wyżej niż drugie lub miednica znajduje się w przodopochyleniu
  6. Gorsza stabilność na jedne nodze. Kiedy nasz staw biodrowy traci ruchomość, możemy mieć odczucie, że kończyna robi się słabsza, mniej stabilna.

Co zrobić, gdy zauważymy ograniczenie ruchomości?

Jeśli ograniczenie ruchomości pojawi się nagle, szczególnie gdy towarzyszą mu dolegliwości bólowe, należy zgłosić się niezwłocznie do ortopedy, który wykona diagnostykę. Szukanie informacji na własną rękę jest w takich momentach dość ryzykowne. W sytuacji, gdy nie odczuwamy bólu, dostrzegliśmy jednak, że ruch jest zmniejszony, możemy udać się do fizjoterapeuty, który wykona odpowiednie badanie i zdecyduje co dalej.

Ograniczona ruchomość stawu biodrowego- przyczyny

A więc przejdźmy do sprawy najważniejszej. Skąd biorą się ograniczenia ruchomości? Z pewnością mogłabym wymienić nawet kilkaset przyczyn, ponieważ cokolwiek dzieje się w rejonie stawu biodrowego, miednicy, czy kręgosłupa lędźwiowego może mieć wpływ na pojawienie się ograniczenia. Postaram się wymienić najbardziej popularne przyczyny:

  1. Wrodzona budowa stawu biodrowego

Staw biodrowy kształtuje się zarówno w życiu płodowym, jak i w pierwszych latach życia dziecka. W wyniku wielu czynników panewka stawu lub główka może nieprawidłowo się ukształtować. Z tego właśnie powodu standardem w naszym kraju jest badanie bioder wszystkim niemowlakom. Jeśli wcześnie zareagujemy, możemy wpłynąć na prawidłowe dojrzewanie stawu. Nieprawidłowy rozwój elementów stawu (tzw. dysplazja) doprowadza do wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych. W naszej praktyce zawodowej spotykamy osoby ze znacznymi zmianami dysplastycznymi, gdzie ruchomość jednego z bioder znacznie różni się. Najczęściej jednak mamy do czynienia z pacjentami z małymi zmianami w budowie bioder, gdzie różnice ruchomości pomiędzy biodrami są znikome. Warto zdawać sobie sprawę z takich ograniczeń kostnych, ponieważ to warunkuje terapię i ćwiczenia.

Jeśli mówimy o wpływie budowy biodra na jego ruchomość, musimy powiedzieć o tzw. kącie antetorsji. To trudno brzmiące pojęcie określa kąt zawarty między osią długą szyjki kości udowej a jej płaszczyzną międzykłykciową. Oczywiście jako pacjenci nie musicie zagłębiać się w szczegóły anatomiczne, warto wiedzieć tylko, że wartość takiego kąta warunkuje to, czy nasze biodra mają większą rotację zewnętrzną, czy wewnętrzną. Mówiąc inaczej, rodzimy się z pewną budową biodra i to ona decyduje, w jakim stopniu nasze biodra będą się rotowały. Z pewnością zauważyliście, że niektóre kobiety mają tak dużą rotację zewnętrzną, że siedząc na podłodze ze złączonymi stopami, mogą praktycznie dotykać kolanami do podłoża. U niemowląt i małych dzieci stwierdza się fizjologicznie zwiększoną antetorsję. Wskutek dzieci częściej siadają „w kształcie litery W” oraz chodzą stawiając stopy do środka, czyli z biodrami zrotowanymi do wewnątrz. Drugi element budowy wpływający na zakres ruchu to kąt szyjkowo- trzynowy (zaznaczony poniżej). Jego norma waha się pomiędzy 120 a 130 stopni. Jeśli wynosi powyżej 135 stopni, mówimy o biodrze koślawym, poniżej 120 to biodro szpotawe. Gorszą formą jest biodro koślawe, ponieważ doprowadza do wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych.

ograniczenie ruchomości stawu biodrowegoograniczenie ruchomości stawu biodrowego

  • Schorzenia stawu biodrowego

Wszelkie schorzenia w obrębie stawu biodrowego powodują ograniczenie zakresu jego ruchomości. Jeśli zmiany postępują powoli z wiekiem, to są najczęściej wynikiem choroby zwyrodnieniowej stawu. Zużywająca się z czasem chrząstka stawowa nie jest już gładka, głowa kości udowej nie może prawidłowo ślizgać się w panewce. W konsekwencji ruch staje się coraz mniejszy, torebka stawowa staje się mniej rozciągliwa, przykurczowi ulegają także mięśnie. Ciekawe, że ograniczenie ruchomości pojawia się zazwyczaj dużo wcześniej niż dolegliwości bólowe. Niestety pacjenci rzadko zauważają ten fakt, ponieważ małe ograniczenia ruchomości nie są zauważalne w codziennym funkcjonowaniu. Organizm szybko kompensuje brak ruchomości biodra. Kiedy zmniejsza się wyprost, część ruchu przejmuje kręgosłup, człowiek skraca krok lub ucieka w rotacje stawu. Pacjenci zgłaszają się do nas najczęściej, gdy zmiany są już bardzo zaawansowane.

Inne popularne schorzenia, które wpływają na zmniejszenie ruchomości to uszkodzenia obrąbka stawowego, konflikt udowo-panewkowy, jałowe martwicie głowy kości udowej, choroby reumatoidalne, czy nawet infekcje. Nie będę opisywała każdej z tych jednostek, ponieważ zajęłoby nam to zbyt dużo czasu. Chcę tylko zaznaczyć, że zawsze należy znaleźć powód ograniczenia. Najbardziej niepokojącym objawem jest ból, który pojawia się nagle bez przyczyny, szczególnie w nocy. Powinniśmy także niezwłocznie zgłosić się do lekarza, jeśli zauważyliśmy u siebie lub naszego dziecka utykanie oraz pojawia się gorączka.

  • Schorzenia miednicy i kręgosłupa

Ograniczenie ruchomości stawu biodrowego może być także objawem dużo poważniejszej choroby. Nie są to oczywiście sytuacje częste, warto o nich jednak wspomnieć. Jeśli staw biodrowy nagle stracił ruchomość, pojawił się ból, który uniemożliwia obciążenie kończyny, a nie towarzyszył mu uraz, należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza. Przyczyną takiego stanu rzeczy mogą być nie tylko choroby stawu biodrowego, o których pisałam wyżej. Ból może być wynikiem schorzeń w obrębie narządów wewnętrznych i miednicy. W obecnych czasach coraz więcej ludzi choruje na nowotwory. Niektóre z nich mogą umiejscawiać się w okolicy stawu biodrowego np. w kościach miednicy, wpływając na jego ruchomość.

Czy schorzenia kręgosłupa mogą powodować ograniczenia ruchomości biodra? Z pewnością mogą powodować ból stawu biodrowego. Stan zapalny w wyższych segmentach odcinka szyjnego wpływa na podrażnienie nerwów i ból pachwiny. Dolegliwości tego rejonu mogą także pojawić się przy problemach z niższymi segmentami l4l5 i l5S1, pomimo że segmenty nie nie unerwiają pachwiny. Dzieje się tak na drodze skomplikowanych mechanizmów neurologicznych. Częściej jednak dolne segmenty odcinka lędźwiowego będą powodowały ból bocznej strony biodra. A co z ograniczeniem ruchomości stawu biodrowego? Zauważmy, że pacjent z dolegliwościami bólowymi zazwyczaj ogranicza aktywność kończyny, dochodzi także do wtórnego napięcia całej okolicy stawu biodrowego.W konsekwencji po dłuższym czasie może pojawić się niewielkie ograniczenie ruchomości stawu biodrowego.

  • Stereotypy ruchowe

To, co w dużej mierze wpływa na ograniczenie ruchomości stawu biodrowego, to niewątpliwie nasze stereotypy ruchowe, czyli to jak funkcjonujemy na co dzień. Wiele osób ma tendencje do siedzenia w pewien niezmienny sposób np. zakładając nogę na nogę lub trzymając kolano blisko brzucha. Wieloletnie takie zachowanie powoduje, że tkanki naszego biodra w pewien sposób przyzwyczajają się do pozycji i powstaje ograniczenie ruchomości.

  • Brak aktywności fizycznej

Aktywność fizyczna to niewątpliwie najważniejszy czynnik gwarantujący zdrowie stawów biodrowych. Nasze biodra lubią, gdy wprowadzamy w nich maksymalne zakresy, co osiągamy tylko i wyłącznie w czasie uprawiania sportu czy wykonywaniu ćwiczeń. Całodzienne siedzenie, trzymanie nóg blisko siebie, funkcjonowanie tylko w zamkniętych pomieszczeniach, gdzie nie mamy możliwości mocniejszej aktywacji bioder, powoduje, że stają się one sztywniejsze, a zakres zmniejszony.

ograniczenie ruchomości stawu biodrowego
Wyprost stawu biodrowego

Wyprost to kierunek ruchu stawu biodrowego, którego ograniczenie możemy odczuć najszybciej. W czasie chodu potrzebujemy prawie jego pełnego zakresu, dlatego nawet niewielkie ograniczenie może zaburzać chodzenie. Niestety siedzący tryb życia powoduje, że nasze biodra znajdują się cały czas w zgięciu, dochodzi do ograniczenia ruchomości wyprostu.

O tym, jak pracować z ograniczeniem ruchu stawu biodrowego w kolejnym artykule.

Dlaczego mój staw biodrowy ma ograniczony zakres ruchu?
4.3 (86.67%) 9 votes

Podobał Ci się artykuł? Udostępnij go proszę na Facebooku!

Ewelina Prekiel

Jestem fizjoterapeutką, której pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia.