Stenoza kanału kręgowego- co oznacza?

Żeby lepiej zrozumieć pojęcie stenozy kanału kręgowego, zacznijmy od krótkiego wstępu. Po pierwsze, wyjaśnijmy, czym jest kanał kręgowy. Nazywamy tak pewien otwór znajdujący się wewnątrz naszego kręgosłupa, który stanowi miejsce dla bardzo ważnej struktury: rdzenia kręgowego. Możecie zobaczyć go na poniższym schemacie, gdzie oznaczony został z ang. Vertabral canal. Warto także zwrócić uwagę, że rdzeń kręgowy podąża przez odcinek szyjny i piersiowy, kończąc się w okolicach drugiego kręgu lędźwiowego. Na tym etapie biegną już tylko nerwy splatające się w tzw. ogon koński.

Wiemy już, czym jest kanał kręgowy. Stenoza kanału kręgowego oznacza zatem zwężenie jego światła. Najczęściej obserwujemy ją w odcinku lędźwiowym. Dlaczego? Z jednego prostego faktu, odcinek ten najczęściej ulega degeneracji. Spotykamy tu najwięcej dyskopatii, zmian zwyrodnieniowych, które w rezultacie prowadzą właśnie do stenozy. Drugi w kolejności jest odcinek szyjny. Najrzadziej zwężenie kanału kręgowego występuje w odcinku piersiowym, który ze względu na połączenie z żebrami jest najbardziej stabilnym i odpornym na przeciążenia.

Stenoza kanału kręgowego- przyczyny

Stenoza w pewnym sensie może mieć podłoże genetyczne, ponieważ każdy z nas ma inną szerokość kanału. Niektóre osoby rodzą się z węższym kanałem i mają większe predyspozycje do pojawienia się bólu i objawów neurologicznych. Najczęściej jednak stenoza jest spowodowana wieloletnimi zmianami w kręgosłupie i występuje głównie u osób po 60 roku życia.

Zauważcie, że nasz kręgosłup, tak jak i całe ciało, podlega procesom starzenia i zużycia. Z wiekiem nasze dyski stają się niższe i mniej elastyczne. W konsekwencji zaczynają chorować także stawy międzykręgowe. Dochodzi do uszkodzenia ich chrząstki, deformacji i pogrubienia. Kiedy organizm zauważa, że stawy nie funkcjonują prawidłowo, stara się „wzmocnić” ich okolicę i wytwarza tzw. osteofity, czyli wyrośla kostne. W procesie starzenia kręgosłupa pogrubieniu ulegają także więzadła. Wszystkie powyższe elementy mogą mieć wpływ na kanał kręgowy, zwężając jego światło.

Stenoza kanału kręgowego- objawy

Stenoza lędźwiowa zazwyczaj powoduje objawy bólowe kręgosłupa lub/i kończyn dolnych w trakcie chodzenia. Dlaczego? W czasie chodu dochodzi do wzrostu ciśnienia w kanale kręgowym, co jest jak najbardziej naturalne i w przypadku zdrowego kręgosłupa oczywiście nie powoduje żadnych dolegliwości. Jeśli z jakichś powodów światło kanału jest ograniczone, taki wzrost ciśnienia wywołuje dodatkowy ucisk na struktury nerwowe. Co więcej, objawy stenozy nasilają się, gdy kręgosłup znajduje się w wyproście. Dzieje się tak, ponieważ z biomechanicznego punktu widzenia w czasie zgięcia kanał kręgowy ma więcej miejsca, w wyproście jest odwrotnie. Zatem wszelkie codzienne aktywności, w których kręgosłup jest wyprostowany mogą nasilać dolegliwości. Zauważcie, że jedną z takich czynności jest właśnie chód. Pacjenci ze stenozą bardzo często podświadomie przyjmują pozycję odciążającą dla struktur kanału kręgowego, pochylając się do przodu, co znosi ból.

Osoby cierpiące z powodu stenozy zazwyczaj odczuwają ból po przejściu podobnego dystansu. Sytuacje mogą być skrajnie różne. Niektórzy pacjenci nie mogą przejść nawet kilku metrów, u innych ból pojawi się dopiero po długim spacerze. Charakterystyczne dla stenozy kanału kręgowego jest także ustępowanie dolegliwości po krótkim odpoczynku. Takie objawy nazywamy chromaniem rdzeniowym. Zawsze należy odróżnić je od tzw. chromania przystankowego pojawiającego się np. w przebiegu choroby niedokrwiennej kończyn dolnych. Czasem te dwie dysfunkcje są mylone, o czym opowiem w kolejnym artykule.

Wiemy już, że pacjent ze stenozą lędźwiową najczęściej odczuwa dolegliwości w trakcie chodzenia. Przejdźmy do charakterystyki bólu, który  może lokalizować się w dolnej części pleców centralnie lub bocznie. Często pacjenci opisują swoje objawy także jako rozpieranie lub uczucie sztywności i zmęczenia w plecach. Stenoza powoduje także różnorodne objawy neurologiczne, najczęściej ból promieniujący do kończyn dolnych. Pacjenci opisujący swoje objawy mówią często o uczucia palenia lub pieczenia w nogach. Charakterystyczne jest także osłabienie mięśni a w rzadkich przypadkach nawet niedowład. Bardzo charakterystyczne jest także wrażenie ciężkości kończyn dolnych w trakcie chodu. W zaawansowanej stenozie pojawiają się także objawy ogona końskiego, które dodatkowo objawiają się problemem z oddaniem moczu lub/i stolca oraz zaburzenie czucia o charakterze „spodenek”.

Pacjentów ze stenozą odcinka lędźwiowego możemy podzielić na dwie grupy. Pierwsza to osoby, które w trakcie spaceru zaczynają odczuwać ból odcinka lędźwiowego, krzyża, czasami opisywany jako zmęczenie lub rozpieranie, które w miarę dystansu zaczyna schodzić do kończyn dolnych. Druga to pacjenci, u których ból będzie pojawiał się tylko w nogach, a nawet ograniczał się do samych łydek. Niestety taka lokalizacja objawów może być myląca, a pacjent może nie podejrzewać, że przyczyną jest kręgosłup.

Poza chodem równie problematyczne może okazać się długotrwałe stanie czy pochylanie do przodu. Najczęściej objawy mają charakter przewlekły, niemniej jednak pacjent może doświadczać okresowych zaostrzeń. Warto zaznaczyć, że każdy przypadek pacjenta jest inny. Jak już pisałam wcześniej zmiany stenotyczne najczęściej są następstwem innych schorzeń kręgosłupa: dyskopatii, zmian zwyrodnieniowych, pogrubienia więzadeł. Dlatego możemy spotkać tu jeszcze wiele dodatkowych objawów.

Jak leczyć stenozę kanału kręgowego?

Leczenie stenozy kanału kręgowego zależy od objawów i stopnia zaawansowania zmian, jakie widzimy w obrazie rezonansu magnetycznego. W sytuacjach, gdy dochodzi do osłabienia siły mięśniowej, która nie poprawia się pomimo leczenia przeciwzapalnego i rehabilitacji, niezbędny może okazać się zabieg operacyjny. W sytuacji, gdy objawy są mniej nasilone, lekarz może zdecydować o rehabilitacji.

Jak powinna wyglądać rehabilitacja? Z pewnością podstawą jest tu terapia manualna, w trakcie której wykorzystujemy różnorodne techniki, które mają na celu przywrócenie ruchomości kręgosłupa, uealstycznienie stawów i mięśni, a także odbarczenie struktur nerwowych. Nie będę tutaj dokładnie opisywała technik, ponieważ mamy ich do dyspozycji naprawdę wiele. Praktycznie każdy rehabilitant korzysta z innych metod pracy.

Drugi niezwykle ważny aspekt to pozycje odciążające kręgosłup, a dokładniej kanał kręgowy. Tego typu ćwiczenia pacjent może wykonywać w trakcie spaceru, w momencie pojawienia się bólu. Jedną z takich pozycji jest wykonywanie tzw. tyłopochylenia miednicy, które polega na lekkim ugięciu kolan w staniu i wypchnięciu bioder do przodu.

W przypadku stenozy lędźwiowej bardzo istotna jest także praca nad ruchomością bioder. Szczególnie ważne jest uelastycznienie zginaczy bioder, głównie mięśnia biodrowo-lędźwiowego. Jego zwiększone napięcie ogranicza wyprost stawu biodrowego ustawiając miednicę w przodopochyleniu, kręgosłup w wyproście, co zmniejsza przestrzeń dla struktur nerwowych. Z pewnością powiecie, że wszystko to jest dość skomplikowane. Warto zapamiętać, że w przypadku stenozy powinniście udać się do fizjoterapeuty, który m.in. zbada ruchomość Waszych stawów biodrowych.

Inne elementy terapii i ćwiczenia dobieramy indywidualnie. Każdy przypadek stenozy jest inny i wymaga odmiennego postępowania. Niestety w warunkach polskiej służby zdrowia wielu pacjentów poddawana jest tylko zabiegom fizykoterapeutycznym tj. pole magnetyczne, laser, prądy, co z pewnością nie jest działaniem właściwym, ale pewnym dodatkiem.

Stenoza kanału kręgowego odcinka lędźwiowego- wszystko, co powinniście o niej wiedzieć
4.9 (97.7%) 61 votes