Zarezerwuj wizytę
stacjonarną

Polecamy nasz nowy kurs:
Kręgosłup "za biurkiem"

Zarezerwuj wizytę
stacjonarną

Sztywny paluch- co wiemy o schorzeniu?

Sztywny paluch- charakterystyka

Sztywny paluch to określenie schorzenia stawu śródstopno-paliczkowego palucha, który został zaznaczony na poniższym schemacie. Jego przyczyną jest uszkodzenie chrząstki stawowej (zmiany zwyrodnieniowe stawu), które wpływają na pojawienie się ograniczenia ruchomości, bólu i obrzęku. W początkowym etapie choroby mogą pojawiać się okresowe stany zapalne, gdzie dochodzi do zaostrzenia dolegliwości. Wraz z rozwojem zmian zwyrodnieniowych objawy przyjmują charakter przewlekły, staw funkcjonuje coraz gorzej, dochodzi do stopniowego ograniczenia ruchomości, przykurczu torebki stawowej i pojawienia się osteofitów. W późniejszym etapie rozwoju choroby paluch staje się zupełnie sztywny, obserwujemy znaczne zmniejszenie ruchomości zarówno w zgięciu, jak i w wyproście. Zanim jednak dojdzie do takiego całkowitego ograniczenia ruchomości, pacjent miesiącami, a nawet latami zmaga się z bólem.

źródło: https://www.footanklemd.com/

Wszelkie schorzenia w obrębie stawu śródstopno-paliczkowego palucha utrudniają codzienne funkcjonowanie. Możemy powiedzieć, że są wręcz dużo bardziej uporczywe, niż choroby w obrębie innych stawów palców. Dlaczego? Właściwa praca stawu śródstopno-paliczkowego jest potrzebna do prawidłowego chodu. W końcówce fazy podporu nasz paluch zgina się grzbietowo, co możecie zaobserwować na poniższym zdjęciu. Zwróćcie uwagę, jak duży zakres ruchu w kierunku zgięcia potrzebujemy. Jeżeli staw jest bolesny, a jego ruchomość ograniczona, stopa nie ma możliwości prawidłowego przetoczenia po podłożu. Każdy krok może zatem wywoływać dolegliwości.

Zmiany zwyrodnieniowe stawu śródstopno-paliczkowego palucha powodują ból nie tylko przy chodzeniu. Niektórzy zgłaszają uczucie przeszywającego prądu w momencie, gdy palec zahaczy o jakiś przedmiot. Pacjent może odczuwać dolegliwości także podczas noszenia butów czy wąskich skarpetek. W okresie znacznych zaostrzeń objawów ból pojawia się także w spoczynku.

zgięcie grzbietowe palucha w czasie chodu

Sztywny paluch najczęściej rozwija się latami. Warto zatem reagować już na pierwsze dolegliwości bólowe i nie zwlekać z wizytą u lekarza. W czasie spotkania specjalista zbada staw, a następnie zleci dodatkowe badania. W pierwszej kolejności najczęściej wykonywane jest klasyczne zdjęcie RTG. Już na podstawie tego podstawowego badania jesteśmy w stanie ocenić stopień degeneracji chrząstki stawowej. Co więcej, w procesie diagnostyki należy wykluczyć wszelkie inne możliwe ogólnoustrojowe przyczyny choroby palucha.

Sztywny paluch- przyczyny

Badacze nie są zgodni co do etiologii sztywnego palucha. Literatura podaje wiele możliwych przyczyn, niestety większość z nich jest wciąż kwestionowana. Faktem jest, że sztywny paluch pojawia się częściej u osób po 50 roku życia. Dlaczego tak się dzieje? Zauważcie, że nasze stawy ulegają zużyciu, a choroba zwyrodnieniowa dotyka głównie pacjentów starszych. Oczywiście to, jak szybko takie zmiany występują, jest sprawą dość indywidualną, zależną od czynników genetycznych. Badania z 2003 r. pokazały, że u większości pacjentów ze sztywnym paluchem problem występował także u innych członków rodziny.

Rozwój zwyrodnienia stawu śródstopno-paliczkowego może zapoczątkować uraz. Zwichnięcia, skręcenia, złamania w obrębie stawu wpływają na proces degeneracji chrząstki i wcześniejsze zmiany zwyrodnieniowe. W przypadku poważniejszych urazów usztywnienie palucha może nastąpić bardzo szybko, nawet w ciągu pierwszych miesięcy po zdarzeniu.

Sztywny paluch może pojawić się także jako powikłanie po zabiegu operacyjnym np. po korekcji palucha koślawego. W czasie każdej ingerencji chirurgicznej lekarz musi przedostać się przez tkanki, co jest pewnego rodzaju traumą dla tkanek. W wyniku zabiegu dochodzi zatem do obrzęku, stanu zapalnego i ograniczenia ruchomości stawu. Właściwe postępowanie rehabilitacyjne po operacji ma na celu jak najszybsze przywrócenie zakresu ruchu. Niestety w przypadku braku ćwiczeń i terapii manualnej u części osób może dojść do powikłań i usztywnienia stawu.

Zmiany zapalne w stawach palucha mogą także być związane z pewnymi chorobami ogólnoustrojowymi. Jedną z częściej występujących jest dna moczanowa, polegająca na odkładaniu się złogów kryształów moczanu sodu w stawach, które niszczą chrząstkę stawową. Sztywny paluch może rozwinąć się u pacjentów z chorobami reumatoidalnymi, rzadziej także w wyniku oddzielającej martwicy chrzęstno-kostnej. Podejrzewa się, że wcześniejsze zużycie stawu śródstopno-paliczkowego palucha może mieć związek z pewnymi czynnikami biomechanicznymi, jednakże temat ten podlega ciągłej debacie. Pierwsza kwestia to hipermobilność stawu, czyli nadmierna jego ruchomość. Nadmobilne stawy generalnie dużo szybciej ulegają uszkodzeniu, co ma związek z większym obciążeniem jego biernych elementów. W miarę upływu lat taki nadruchomy staw wbrew pozorom może mieć coraz mniejszy zakres ruchu, a w przypadku palucha możemy mieć do czynienia z pojawieniem się całkowitej sztywności.

Kolejna kwestia to elementy związane z budową stopy, które mogą teoretycznie predysponować do większego obciążenia stawu śródstopno-paliczkowego palucha. Wiele doniesień naukowych bierze pod uwagę pewien wariant anatomiczny polegający na nadmiernym uniesieniu 1 kości śródstopia. Takie ustawienie może mieć podłoże genetyczne. Niestety wyniki badań są sprzeczne, nie potwierdzają jednoznacznie takiej zależności. Literatura wymienia także inne możliwe elementy mogące mieć wpływ na większe obciążenie stawów palucha. Należą do nich: dłuższy paliczek proksymalny, nieprawidłowe położenie lub usztywnienie trzeszczek, paluch koślawy czy dodatkowa kość łódkowata.

Przyczyną sztywnego palucha mogą być także kwestie związane z tkankami miękkimi, mięśniami działającymi na stopę. Po pierwsze, bierze się pod uwagę mięsień zginacz długi palucha i rozcięgno podeszwowe. Sztywność tych struktur może ograniczać ruchomość stawu i wpływać na jego przeciążenie. Po drugie, mięsień strzałkowy długi, który stabilizuje 1 kość śródstopia, a jego niewydolność może destabilizować staw palucha. Wszystkie te czynniki są raczej teoretyczne, nie mamy pewności, jak dużą rolę odgrywają w etiologii sztywnego palucha.

Leczenie sztywnego palucha

Leczenie sztywnego palucha to spore wyzwanie dla medycyny. Niestety działania zachowawcze często nie przynoszą znacznej poprawy, szczególnie w sytuacji, gdy zmiany są już bardzo zaawansowane. Rehabilitację najlepiej rozpocząć jak najszybciej, w momencie pojawienia się pierwszych symptomów schorzenia. W czasie leczenia staramy się ograniczyć stan zapalny, wprowadzając np. zabiegi fizykoterapeutyczne. Dodatkowo pracujemy nad ruchomością stawu śródstopno-paliczkowego, wykorzystując różnorodne techniki manualne. Uruchamiamy także usztywnione mięśnie, wprowadzamy ćwiczenia pobudzające głównie mięsień strzałkowy długi i inne stabilizatory stopy.

Czy rehabilitacja jest w stanie pomóc? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Niestety z moich obserwacji wynika, że większość osób zgłasza się do specjalisty w momencie, gdy zmiany są już bardzo zaawansowane. W takich sytuacjach działania zachowawcze nie przynoszą spektakularnych efektów. W przypadku dużych zmian degeneracyjnych jedynym rozwiązaniem może pokazać się zabieg operacyjny polegający na usztywnieniu stawu. Pomimo że wielu pacjentów obawia się takiego rozwiązania, zazwyczaj przynosi ono bardzo dobre efekty. Staw usztywniany jest w lekkim zgięciu grzbietowym, co umożliwia prawidłowy chód.

Niestety sztywny paluch to schorzenie postępujące. U większości pacjentów pomimo wcześnie rozpoczętego leczenia, w miarę upływu czasu będzie dochodziło do coraz większej degeneracji stawu. Zmiany zwyrodnieniowe to proces, którego nie da się zatrzymać. Działania rehabilitacyjne bardzo różnie działają na pacjentów. U niektórych udaje się zmniejszyć dolegliwości bólowe, u innych stany zapalne są tak ostre, że walka z nimi jest bardzo trudna. W trudniejszych przypadkach lekarze często decydują się na okresowe podawanie leków przeciwzapalnych lub ostrzyknięcie sterydowe stawu. Leczenie sztywnego palucha powinno być zatem prowadzone pod nadzorem zarówno lekarza, jak i fizjoterapeuty.

sztywny paluch
rehabilitacja sztywnego palucha

9 odpowiedzi

  1. Witam! Dziękuję za tę publikację i dzielenie się wiedzą. To najprawdopodobniej moje schorzenie. Od kilku lat właśnie mnie boli to miejsce. Byłam i u ortopedy i fizjoterapeuty ale nikt mi nie powiedział o zwyrodnieniu sztywnego palucha. Ortopeda zasugerował … żebym schudła. Masakra. Od Pani dowiedziałam się więcej niż od tych specjalistów. Pozdrawiam ewa

  2. Witam,
    Jestem studentką 3r. pielęgniarstwa i poszukuję bibliografii odnośnie zwyrodnienia stawu śródstopno-paliczkowego 1 – paluch sztywny. W poszukiwaniu materiałów, natknęłam się na Pani stronę. Czy mogłaby Pani polecić fachową literaturę medyczną, za pomocą której mogłabym dotrzeć do ważnych fachowych informacji odnośnie samego schorzenia, jak i leczenia. Będę bardzo wdzięczna za kontakt. Pozdrawiam

    1. Dzień dobry,
      Niestety nie znam konkretnych publikacji, książek-szczególnie w języku polskim, które mogłabym Pani polecić. Na ten temat jest bardzo wiele publikacji anglojęzycznych na Pubmed.
      Pozdrawiam

  3. Czy możliwe, że zabieg operacyjny usunięcia osteofitu nie przynosi skutku? Czy po zabiegu lekarz powinien skierować na rehabilitację lub zalecić ćwiczenia? Nie otrzymałam żadnych zaleceń, pół roku po zabiegu nie widzę różnicy, nadal ruchomość jest ograniczona i występują bóle przy chodzeniu.

    1. Jezeli bylo ograniczenie ruchu, to rehabilitacja jest niezbędna. Rzadko sam osteofit jest problemem, często dodatkowo obecne są zmiany zwyrodnieniowe.

      Pozdrawiam
      Ewelina Prkiel

  4. Czy fala uderzeniowa może przynieść wg Pani dobre efekty lecznicze? Czy może istnieć związek między nadmierną pronacją stóp a paluchem sztywnym?

    1. Witam,
      Nie mam doświadczenia w leczeniu sztywnego palucha falą uderzeniową. Teoretycznie nadmierna pronacja stóp może doprowadzić do wcześniejszych zmian zwyrodnieniowych stawów palucha w wyniku różnych mechanizmów. Biorąc jednak pod uwagę praktykę, nie zauważam znacznego związku między stopą płasko-koślawą a sztywnym paluchem.

      Pozdrawiam

  5. Czy sztywny paluch może pojawić się po wybiciu palca? Kiedyś miałem wypadek na siatkówce. Po kilku latach pojawiło się zwyrodnienie i sztywny paluch.

    1. Witam,
      Tak, jest to bardzo prawdopodobne. Większość urazów palucha, szczególnie jeśli były rozległe, może doprowadzić do rozwoju zmian zwyrodnieniowych
      Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Facebook
Twitter
LinkedIn

Polecamy nasz nowy kurs:
Kręgosłup "za biurkiem"

Zarezerwuj wizytę
stacjonarną

Może Cię zainteresować

Jak leczyć rozcięgno podeszwowe? Osoby zmagające się z przewlekłym zapaleniem rozcięgna podeszwowego wiedzą, że nie jest to sprawa oczywista. U niektórych pacjentów każda próba powrotu do sportu kończy się kolejnym zaostrzeniem objawów. Z moim obserwacji wynika, że wbrew pozorom dużo trudniej wyleczyć rozcięgno osoby starszej. Nie bez znaczenia jest tu gorsza jakość tkanki i możliwości regeneracyjne, częsta nadwaga u osób po 60 roku…
Dlaczego ćwiczenia rozciągające odcinek szyjny są tak popularne? Pomimo że ćwiczenia rozciągające są bardzo popularnym sposobem leczenia wszelkich dolegliwości bólowych narządu ruchu, tak naprawdę w wielu sytuacjach przeceniamy ich działanie. Zauważcie, że część osób wprowadza tego typu działania w przypadku większości schorzeń narządu ruchu. Popularność ćwiczeń rozciągających odcinek szyjny wynika z kilku względów. Zauważcie, że człowiek działa intuicyjnie. Kiedy…
Ćwiczenia na kręgosłup- różnorodne podejście Szukający ćwiczeń na kręgosłup lędźwiowy, możecie czuć się zdezorientowani. Lekarz mówi jedno, terapeuta drugie, a w Internecie czytacie zupełnie inne informacje. Co więcej, kiedy zaczynacie kontaktować się z trenerami czy fizjoterapeutami, okazuje się, że opinie na temat ćwiczeń są całkiem skrajne. Niektórzy są zwolennikami ćwiczeń przeprostnych, inni rozciągających, czy stabilizacyjnych. Możecie też spotkać się z zaleceniem spacerów,…

Nazywam się Ewelina Prekiel i jestem fizjoterapeutką. Moja pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia. Moją pracę zawodową rozpoczęłam 9 lat temu. Od tego czasu specjalizuje się w ortopedii. Zajmuję się rehabilitacją po urazach i zabiegach operacyjnych, w bólach ostrych i przewlekłych narządu ruchu a także w wadach postawy. Wspólpracuję z młodymi sportowcami w zakresie prewencji i leczenia urazów.

© 2021 Fizjomind E. Prekiel. Wszystkie prawa zastrzeżone

Wykorzystujemy ciasteczka na tej stronie. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.