Spondyloliza – charakterystyka

Słowo spondyloliza pochodzi z połączenia greckich słów spondulos (kręgosłup) i osis (defekt). Te dość groźnie brzmiąca nazwa mówi nam, że doszło do przerwania ciągłości części kręgu (tzw. części międzywyrostkowej), położonej pomiędzy dwoma wyrostkami stawowymi górnym i dolnym (rysunek poniżej). Nie jest to sytuacja rzadka. Okazuje się, że aż 6% społeczeństwa posiada pewne defekty tego obszaru kręgu. W wielu przypadkach zmiana ta występuje jednak bezobjawowo.

Spondyloliza może występować jednostronnie lub po obu stronach danego kręgu. Typ obustronny może po pewnym czasie doprowadzić do innej podobnie brzmiącego schorzenia: spondylolistezy zwanej kręgozmykiem. O kręgozmyku mówimy w sytuacji, gdy jeden z kręgów przesuwa się w kierunku przednim lub tylnym, inaczej mówiąc, ześlizguje się, zmienia swoje położenie. Zarówno spondyloliza, jak i spondylolisteza najczęściej dotyczą dwóch ostatnich kręgów lędźwiowych tzw. L4 i L5.

Spondyloliza to jedna z częstszych przyczyn bólu pleców dzieci i młodzieży. Informacje na temat innych możliwych powodów znajdziesz w moim wcześniejszym artykule artykule.

 

 

spondyloliza
Spondyloliza źródło:www.scottsevinsky.comptreferencespinelumbarscj _spinal_conditioning.pdf

 

 

Spondyloliza – przyczyny

Dawniej sądzono, że przyczyną spondylolizy jest zaburzenie kostnienia części międzywyrostkowej kręgu. Uważano, że w dzieciństwie w czasie, gdy kręgosłup intensywnie rośnie, z różnych przyczyn niektóre obszary kręgu mogą nieprawidłowo kostnieć i być osłabione. W wyniku najnowszych badań zmieniono poglądy. Obecnie uważa się, że część międzywyrostkowa kręgu generalnie u człowieka jest najsłabszym i najbardziej podatnym na uszkodzenie obszarem kręgu. Co więcej, odkryto pewne mutacje genów odpowiadające za szczególne osłabienie tego obszaru. W przypadku spondylolizy czynnik genetyczny jest bardzo istotny. Jeśli młoda osoba posiada predyspozycje genetyczne, inne czynniki tj. przeciążenia kręgosłupa, sport czy drobne urazy są tylko elementem przyczyniającym się do pojawienia się objawów.

Drugim w kolejności czynnikiem wpływającym na pojawienie się spondylolizy jest wzmożona aktywność kręgosłupa w kierunku wyprostym i rotacyjnym. W czasie wyprostu kręgosłupa dochodzi do napierania na siebie wyrostków stawowych i większego obciążenia części międzywyrostkowej. Szczególnie narażone są dzieci trenujące wyczynowo sporty walki,  wioślarstwo, podnoszenie ciężarów, a szczególnie gimnastykę, gdzie aż 11 procent trenujących osób ma stwierdzoną spondylolizę.

 

spondyloliza
Wzmożona katywność wyprostna kręgosłupa może przyczynić się do pojawienia spondylolizy

 

Dlaczego spondyloliza to problem typowy dla dzieci? Zauważmy, że stawy u młodego człowieka są z reguły bardziej mobilne niż u osoby dorosłej, co jest wynikiem niedojrzałego jeszcze kolagenu, czyli budulca różnych struktur naszego narządu ruchu. Co więcej, u niektórych dzieci obserwujemy tzw. hipermobilność stawów, czyli sytuację, w której ruchomość jest tak duża, że zaburza funkcje stawu. Nadmierna ruchomość może obejmować jeden lub kilka stawów, także kręgosłup. W takiej sytuacji dziecko jest w stanie bardzo mocno odchylić  się do tyłu np. w czasie wykonywania mostka.  Hipermobilność kręgosłupa będzie zatem wpływała na większe obciążenie części międzywyrostkowej kręgu i może przyczynić się do wystąpienia spondylolizy.

 

Spondyloliza – objawy

Trudno jest znaleźć objawy, które są charakterystyczne tylko dla spondylolizy. Tak naprawdę mogą one bardzo różnić się w zależności od stadium schorzenia, progu bólowego dziecka, rodzaju aktywności fizycznej i wielu innych czynników. Jeśli mówimy o umiarkowanych przypadkach tego schorzenia, dziecko może skarżyć się na ból w czasie uprawiania sportu szczególnie aktywności z pochylaniem tułowia do tyłu lub do przodu. Po ciężkim treningu może dochodzić do zaostrzeń dolegliwości. Częściej ból pojawia się tylko po jednej stronie kręgosłupa, nie jest to jednak reguła. Dolegliwości mogą występować centralnie, czyli na środku kręgosłupa, ale także mogą zmieniać swoje położenie. Jednego dnia dziecko może mówić o bólu prawostronnym, drugiego o centralnym. Czasem może być on także rozmyty i trudny do lokalizacji. Dzieje się tak, ponieważ występujące przerwanie części międzywyrostkowej kręgu wprowadza pewne zaburzenie stabilność kręgu. Co więcej, dziecko może mieć problem z precyzyjnym opisem swoich dolegliwości. W rzadszych sytuacjach może pojawić się także ból schodzący do pośladka lub kończyny dolnej.

 

Spondyloliza – leczenie

Decyzja o leczeniu zależy od kilku czynników. Podstawą jest właściwy wywiad i badanie lekarskie. Pomimo podobnego obrazu spondylolizy w badaniach obrazowych, możemy mieć od czynienia z różnym nasileniem objawów. U niektórych dzieci  dolegliwości mogą pojawiać się tylko przy maksymalnym wygięciu kręgosłupa i po aktywności fizycznej. U innych każda próba odchylenia do tyłu (czasem także pochylenia do przodu) wywołuje spory ból. Po drugie, bardzo istotne jest, jakie mamy oczekiwania co do aktywności fizycznej dziecka. Leczenie jest dużo dłuższe i trudniejsze, jeśli mamy do czynienia z osobą trenującą gimnastykę lub sporty walki.

Podstawowym elementy rehabilitacji obejmują:

  1. Okresową modyfikację aktywności fizycznej.
  2. Ćwiczenia stabilizacyjne i odciążające kręgosłup
  3. Zabiegi manualne przeciwbólowe i przeciwzapalne
  4. W niektórych przypadkach lekarze zalecają założenie ortezy tzw. sznurówki lędźwiowej, które odpowiednio ustawia kręgosłup lędźwiowy w zgięciu, zapobiegając nadmiernemu wyprostowi, co odciąża przerwaną część kręgu
  5. W niektórych przypadkach niezbędny jest zabieg operacyjny, polegający na zespoleniu części międzywyrostkowej

Więcej o rehabilitacji i leczeniu operacyjnym w kolejnym artykule.

 

 

Spondyloliza – częsta przyczyna bólu pleców u dzieci i młodzieży 
5 (99.33%) 30 votes

 

Podobał Ci się artykuł? Udostępnij go proszę na Facebooku!

Ewelina Prekiel

Jestem fizjoterapeutką, której pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia.