Polecamy nasz nowy kurs: Kręgosłup "za biurkiem"

Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza

Definicja niestabilności odcinka lędźwiowego

Niestabilność odcinka lędźwiowego pojawia się w momencie, gdy jeden lub więcej z kręgów porusza się w sposób niekontrolowany. Mówiąc obrazowo, dany krąg wykonuje stosunkowo większy ruch niż inne. W sytuacji, gdy całościowe ruchy kręgosłupa są większe niż w ogólnej populacji, mówimy o tzw. hipermobilności kręgosłupa. Zazwyczaj ma ona podłoże genetyczne i jest związana z luźniejszą strukturą kolagenu.

Możemy mieć do czynienia z różnym stopniem niestabilności. Bardzo często nadruchomość jest tak mała, że pojawia się tylko przy niekontrolowanych i nagłych ruchach. Czasem jednak przesunięcia są większe, pojawiają się przy każdym ruchu, a pacjent ma problem nawet z niewielkim zgięciem kręgosłupa. Niestety niestabilność może nie być uchwytna w badaniach obrazowych, które wykonywane są w statyce w pozycji leżącej lub stojącej. Ma to związek z faktem, że do nadruchomości bardzo często dochodzi tylko podczas ruchu. Wyjątkiem są tu kręgozmyki (stałe przesunięcia kręgów), które z pewnością dostrzeżemy na standardowym zdjęciu RTG.

Jak widzicie, niestabilność odcinka lędźwiowego to pojęcie bardzo ogólne, dotyczy różnych sytuacji. Warto także zaznaczyć, że nie zawsze nadruchomość powoduje ból. W wielu przypadkach kręgosłup adaptuje się do takiego funkcjonowania, a pacjent żyje bez żadnych dolegliwości. Niestety niestabilność może być źródłem naprawdę różnorodnych dolegliwości, a leczenie wymaga dużego nakładu pracy.

niestabilność odcinla lędźwiowego1 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
Kręgozmyk widoczny na zdjęciu RTG

Niestabilność odcinka lędźwiowego- przyczyny

Urazy i uszkodzenia dysku a niestabilność

Stabilność naszego kręgosłupa zależy od prawidłowo zbudowanych, nawodnionych dysków i więzadeł. Dodatkowe wsparcie zapewnią mięśnie, które pomagają kontrolować ruch kręgów. Niestabilność najczęściej wynika z uszkodzeń w obrębie dysku, który staje się odwodniony, traci swoją wysokość, a tym samym nie spełnia funkcji zabezpieczającej dla danego segmentu kręgosłupa. W przypadku młodych osób nawet niewielkie uszkodzenia dysku może spowodować nadruchomość kręgosłupa.

Do uszkodzenia struktur stabilizujących kręgosłup może dojść podczas urazu. Uraz zapewne kojarzy się Wam z jakimś dużym uszkodzeniem, czasem jednak mogą to być z pozoru niegroźne zdarzenia. Niestabilność często rozwija się także u sportowców, którzy są narażone na wiele niekontrolowanych ruchów i mikrouszkodzeń dysków. Ból niejednokrotnie dają o sobie znać dopiero po zakończeniu kariery sportowej. W tym czasie chodzi bowiem do osłabienia mięśni, które do tej pory zabezpieczały niestabilne obszary kręgosłupa.

W wielu przypadkach niestabilność odcinka lędźwiowego rozwija przez dłuższy okres, a jego przyczyna jest związana ze stopniową degeneracją dysku międzykręgowego. Zauważcie, że dyskopatia to niewątpliwie choroba cywilizacyjna. Praktycznie każdy z nas posiada mniejsze lub większe uszkodzenia dysków, które u większości nie powodują bólu. Jeżeli mamy do czynienia z pewnymi predyspozycjami genetycznymi, nawet niewielkie uszkodzenia mogą jednak wpływać na pojawienie się niestabilności.

fizjomind 300x300 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza

Predyspozycje genetyczne a niestabilność

Niestabilność odcinka lędźwiowego dużo częściej spotkamy u osób młodych, które generalnie mają dużo większą ruchomość stawów. Dlaczego? Ponieważ z wiekiem kolagen staje się bardziej sztywny, co w pewnym sensie zabezpiecza kręgosłup przed pojawieniem się nadruchomości. Co więcej, wraz z upływem czasu pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa oraz osteofity, które pomimo że mogą wpływać na pojawienie się bólu kręgosłupa, w pewnym sensie zabezpieczają kręgosłupa przed niestabilnością. Z tego właśnie powodu u niektórych pacjentów dolegliwości odcinka lędźwiowego ustępują w późniejszym etapie życia. Niestety nie zawsze tak się dzieje, a z czasem niestabilność doprowadza do znacznych uszkodzeń dysków.

Niestabilność odcinka lędźwiowego spotykamy częściej u kobiet, które z powodów hormonalnych mają większe zakresy ruchu stawów. Organizm kobiety jest przystosowany do porodu, dlatego jego stawy są luźniejsze. Niestabilność częściej dotyczy także osób z wrodzona wiotkość stawów, co jest wynikiem wadliwej budowy kolagenu. W takich przypadkach kręgosłup generalnie ma większy zakres ruchu, co może wpływać na szybsze zużycie dysków i pojawienie się nadruchomości. Kolejna kwestia to pewne cechy budowy kręgosłupa. U niektórych osób występuje tzw. spondylioliza, czyli niespojenie łuku predysponujące do pojawienia się niestabilności i kręgozmyku. Więcej na jej temat przeczytacie w moim wcześniejszym artykule.

Niestabilność odcinka lędźwiowego- objawy

Niestabilność odcinka lędźwiowego może powodować różnorodne objawy. Niektóre osoby odczuwają ból miejscowy zlokalizowany centralnie lub bocznie po jednej stronie pleców, który opisywane jest jako wrażenie szarpnięcia czy przeszywania w czasie nagłego ruchu kręgosłupa. W czasie nagłego ruchu może pojawić się także wrażenie zablokowania kręgosłupa. Czasem takie chwilowe dolegliwości występują zupełnie niespodziewanie np. w trakcie przekręcania na łóżku. W rzadszych sytuacjach po takim nagłym szarpnięciu może wystąpić stan zapalny trwający kilka dni, a nawet tygodni. W wyniku niestabilności mogą pojawić się także chwilowe deficyty neurologiczne np. promieniowanie bólu do kończyny dolnej, drganie mięśni łydki lub osłabienie w kończynach, które zazwyczaj mija po krótkim czasie.

Powyżej wymieniłam pewne chwilowe objawy niestabilności. U większości pacjentów spotkamy jednak dolegliwości stałe, czyli ból lub uczucie zmęczenia pleców pojawiający się zawsze przy takich samych długotrwałych czynnościach. Zazwyczaj dolegliwości pojawiają się w trakcie chodzenia, szczególnie wolnego, kiedy aktywacja mięśni jest mniejsza. Problemem stają się spacery czy kilkugodzinne zakupy. Ból może pojawić się także w czasie staniem bez ruchu i podczas długiego siedzenia. Takie statyczne czynności wywołują dość nieprzyjemne uczucie w plecach, często opisywane jako rozpieranie i zmęczenie mięśni. Pojawiający się ból często obejmuje cały odcinek lędźwiowy, pacjent ma wrażenie “przełamywania w plecach”.

niestabilność odcinka lędźwiowego1 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
Ból odcinka lędźwiowego pojawiający się w czasie chodzenia w wyniku niestabilności

W zaawansowanej niestabilności pacjent może mieć problem z wykonaniem ruchów kręgosłupa. Ból może pojawiać się w trakcie skłonu, a po pochyleniu pojawiają się trudności z powrotem do pozycji wyprostowanej. W wyniku niestabilności pojawia się podrażnienie stawów międzykręgowych, co niejednokrotnie powoduje także problemy z wyprostem, czyli odgięciem kręgosłupa do tyłu, skłonem bocznym i rotacją.

Jak widzicie, niestabilność odcinka lędźwiowego może wywoływać bardzo różnorodne objawy. Czasem przyjmują one formę ostrą, czyli nagłego zaostrzonego bólu, który ustępuje po pewnym czasie. W innych przypadkach dolegliwości są przewlekłe i pojawiają się codziennie przy statycznych czynnościach lub aktywnościach, które nie pobudzają znacznie mięśni.

Dlaczego diagnoza niestabilności odcinka lędźwiowego bywa trudna?

Badania obrazowe niestabilności

W dzisiejszych czasach, kiedy opieramy naszą diagnozę głównie na badaniach obrazowych, rozpoznanie niestabilności może okazać się bardzo trudne. Dlaczego? Ponieważ “małe niestabilności” mogą nie pokazać się w żadnych popularnych badaniach obrazowych kręgosłupa. Co więcej, większość dostępnych w Polsce badań wykonywane jest w statyce w pozycji leżącej. Takie statyczne projekcje z pewnością pokażą nam stałe przemieszczenia kręgów, niestety tak jak pisałam wcześniej, problem niestabilności bardzo często ujawnia się w ruchu.

W warunkach polskiej służby zdrowia obrazowanie kręgosłupa w ruchu jest dość problematyczne. Jednym z badań, które warto wykonać w przypadku podejrzenia niestabilności, jest tzw. RTG czynnościowe. Badanie polega na wykonaniu 2 zdjęć kręgosłupa: w zgięciu i w wyproście. U części pacjentów taki sposób może być pomocny, niestety nie zawsze. Mniejsze niestabilności mogą pojawiać się tylko w czasie większego obciążenia kręgosłupa, dłuższego chodzenia czy przeciążenia. Kiedy pacjent zgina kręgosłup, a technik robi zdjęcie, problem może nie zostać uwidoczniony. Wg niektórych badaczy zdjęcie RTG powinno być wykonane po pewnym czasie przebywania w zgięciu czy wyproście, co niewątpliwie zwiększa szansę uwidocznienia niestabilności. Niestety w naszym kraju trudno znaleźć lekarzy i techników, którzy podchodzą w ten sposób do sprawy.

niestabilność odcinka lędźwiowego 1024x556 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
RTG czynnościowe odcinka lędźwiowego: źródło:https://posterng.netkey.at/

Dużo lepsze sposoby obrazowania niestabilności są dostępne za granicą. Jednym z takich badań jest DMX. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii możemy oglądać film składający się z wielu zdjęć RTG, pokazujący ruch struktur kostnych. Przydatne może okazać się także badanie UpRight MRI, czyli rezonans magnetyczny w pozycji siedzącej lub stojącej.

Badanie kliniczne pacjenta z niestabilnością odcinka lędźwiowego

Jak widzicie, obiektywna diagnoza niestabilności jest trudna. Bardzo często ocena jest dość subiektywna, oparta na specyficznych objawach pacjenta i dodatkowych testach klinicznych. Jeżeli zmagacie się z objawami, które opisałam we wcześniejszych rozdziałach, z pewnością zachęcam do kontaktu z rehabilitantem. W trakcie pierwszej wizyty przeprowadzamy bardzo dokładne testy manualne, w których możemy wyczuć nadmierną ruchomość segmentów kręgosłupa. Warto zaznaczyć jednak, że w przypadku bardzo małych niestabilności, nawet ocena manualna może okazać się niewystarczająca. Tak naprawdę najważniejsze są objawy pacjenta. W niektórych sytuacjach tylko na takiej podstawie możemy postawić diagnozę.

W przypadku podejrzenia niestabilności oceniamy nie tylko odcinek lędźwiowy, ale także cały narząd ruchu pacjenta. U dzieci i młodszych pacjentów należy wykluczyć spondylolizę i zaburzenia genetyczne budowy kolagenu występujące np. w Zespole Ehlersa-Danlosa. W przypadku osób w średnim wieku oceniamy funkcję dysku i stawów międzykręgowych. Bardzo często problemy są tu dość złożone, a niestabilność odcinka lędźwiowego pojawia się razem z dyskopatią. Uszkodzenia dysku mogą dodatkowo wywoływać objawy neurologiczne, czyli ucisk korzeni nerwowych, promieniowanie bólu do pośladka i kończyny dolnej, czy zaburzenia czucia i siły mięśniowej. Zawsze musimy wykluczyć także tzw. czerwone flagi, czyli poważniejsze objawy, przy których wizyta u lekarza jest niezbędna.

niestabilność odcinka lędźwiowego 1024x683 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
Diagnoza niestabilności jest stawiana głównie na podstawie charakterystycznych objawów i badania klinicznego

Na podstawie dokładnego wywiadu i badania decydujemy o leczeniu. Rehabilitacja pacjentów z niestabilnością odcinka lędźwiowego polega na terapii manualnej i ćwiczeniach, które przez kilka miesięcy należy wykonywać w domu. W rzadszych przypadkach niezbędne okazuje się okresowe używanie pasa lędźwiowego. Więcej na temat leczenia przeczytacie w kolejnym artykule.

4 odpowiedzi

  1. Witam
    Temat dobrze opisany.
    Mam 42 lata, jako że uszkodzenia dysków nie bola zmasakrowałem sobie dysk L5-S1.
    Kiedy już bol nie znikał przez kilka tygodni postanowiłem to skonsultować z ortopeda.
    Okazało się że dysku juz praktycznie nie mam w wyzej opisanym miejscu a na zdjęciach MRT jest on o 2/3 mniejszy niż piętro wyżej czarny kolor gdy reszta jest ewidetnie biała.
    Mieszkam w Niemczech co wpłynęło znacząco na diagnozę bo w ciągu roku miałem 3 rezonanse magnetyczne w tym jeden z kontrastem miałem diagnozy 6 neurochirurgów z czego polowa nie zauważyła niczego niepokojącego sam również się zagłębiłem i zacząłem analizę tych 3 zdjęć w których znalazłem kręgozmyk z różnicą okolo 4,2 mm. Multimodularna Fizjoterapia jak i zwykle Fizjoterapie bez efektów przyjelem również ponad 10 zastrzyków z kortyzolem w stawy miedzykragowe z których moze 2 zniwelowały bol na nie dłużej jak 2 dni. Trudno opisać ból kręgosłupa czy objawy neurologiczne są gorsze. Co do bólu to nie ustępuje a w niektórych przypadkach się nasila i czuje się jakby górna część mojego ciała (od pasa w górę) była usadzaona na szpilce a nagła zmiana kierunku ruchu np podczas podróży autobusem czy tramwajem sprawia nasilenie bólu porównywalnego do wbicia noża w plecy w okolicy zdegenerowanego odcinka (chodz nigdy nożem nie dostalem) do tego promieniuje na pośladek i ciągnie się do tylnej części uda pachwina boli i ciągnie aż do jądra są dni w których całe biodro boli jakby po jakimś wypadku + pieczenie/dretwienie górnej części stopy. Za 10 dni zaczynam 2 tygodniowa terapie w szpiatlu tzw “Schmerztherapie” i jesli ona nie przyniesie efektu (co wydaje się pewne) będę kwalifikowany do wkręcenia srobek w lędźwie. Dodam ze w pierwsze 8 miesiecy dzieki lekom przytlem 10 kilo i doszlem do granicy wytrzymalosci watroby co nie wpłynęło korzystnie na mój obecny stan zdrowotny teraz od 4 misiecy udało mi się odzyskać wagę z przed choroby i mimo że jestem lżejszy to objawy się pogarszają. Napisałem swój wywód jako ostrzerzenie aby nie ignorować bólów w kręgosłupie które trwają kilka dni czy po kilku tabletkach przechodzi bo jak wspomniałem przegapiłem u siebie przepuklinę dysku miedzykregowego a efektem tego będą dożywotnio zamontowane śrubki w moich kościach co nie znaczy ze problem będzie “z glowy” ponieważ kregoslup musi pracować dalej wiec te czynności przejmą wyższe piętra kręgów jak i dysków. Po półtorej roku poważnej dysfunkcji mojego kregoslupa mam już dość i chce to zakonczyc jak najszybciej tak ze życzę wszystkim rozwagi i dużo dużo zdrowia.

  2. Dzień dobry,

    Mam podejrzenie eds. Po manipulacji na stawie k-b doszło u mnie do niestabilności w tym stawie – siadły biodra, napial się LS, wystapily liczne entezpatie w miednicy. Było to w listopadzie. Pod koniec marca trafilam do fizjo powieziowego, który rozluźnil mi powięź LS. Wrócił ostry ból stawu k-b, spiął się odcinek piersiowy i szyjny, w którym mam niestabilność, głowa zaczęła ciążyć. Czułam wiórków w kolanie. Zaczęły przeskakkwac mi stawy kolanowe, kostki, potem doszło do podwichniwcia stawów barkowo-obojczykowych, zaczęły subluksowac siw stawy ramienne, podwichnela się kośc śródstopia podczas rolowania rozscięgna, uszkodził kompleks chrząstki trójkątnej od strzepniecia dłoni, wyszły kostki srodrecza po pracy z nadgarstkiem.

    Trwa to od końca marca. Czy to mozliwe, ze rozluźnienie powięzi w LS doprowadziło do takiej niestabilności całego ciała, które do tej pory jakoś się trzymało? Czy da się jakoś wrócić do równowagi, by stawy przestały się subluksowac samoistnie, bo wcześniej nic takiego się nie działo.

    Będę wdzięczna za wskazówki.

    Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Facebook
Twitter
LinkedIn

Może Cię zainteresować

Ból barku- jak znaleźć jego przyczynę? W poprzednim artykule pisałam o badaniach diagnostycznych kręgosłupa lędźwiowego. W dzisiejszym skupimy się na barku. Zacznijmy od tego, że określenie bark jest dość ogólne. Pacjenci używają tego słowa, mówiąc o bocznej stronie odcinka szyjnego i mięśnia czworobocznego, a także niżej w okolicach stawu ramiennego. Dolegliwości, które występują w tym obszarze, mogą pochodzić nie tylko ze stawu…
Tendinopatia ścięgna Achillesa Obecnie dysponujemy dużą wiedzą na temat patologii ścięgien nazywanych tendinopatiami. Wiemy, że ból może być wynikiem różnorodnych patologii i każda z nich wymaga innego postępowania. Jeśli weźmiemy pod uwagę osoby aktywne fizycznie z przewlekłym bólem, najczęściej mamy tu do czynienia ze zmianami, które nazywamy degeneracją lub zwyrodnieniem. Po pierwsze, musimy wytłumaczyć, na czym takie zmiany polegają….
  Dlaczego ćwiczenia rozciągające odcinek szyjny są tak popularne? Pomimo że ćwiczenia rozciągające są bardzo popularnych sposobem leczenia wszelkich dolegliwości bólowych narządu ruchu, tak naprawdę w wielu sytuacjach przeceniamy ich działanie. Zauważcie, że część osób wprowadza tego typu działania w przypadku większości schorzeń narządu ruchu. Popularność ćwiczeń rozciągających odcinek szyjny wynika z kilku względów….

Nazywam się Ewelina Prekiel i jestem fizjoterapeutką. Moja pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia. Moją pracę zawodową rozpoczęłam 9 lat temu. Od tego czasu specjalizuje się w ortopedii. Zajmuję się rehabilitacją po urazach i zabiegach operacyjnych, w bólach ostrych i przewlekłych narządu ruchu a także w wadach postawy. Wspólpracuję z młodymi sportowcami w zakresie prewencji i leczenia urazów.

© 2021 Fizjomind E. Prekiel. Wszystkie prawa zastrzeżone

Privacy Preference Center

Wykorzystujemy ciasteczka na tej stronie. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.