Polecamy nasz nowy kurs: Kręgosłup "za biurkiem"

Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza

Definicja niestabilności odcinka lędźwiowego

Niestabilność odcinka lędźwiowego pojawia się w momencie, gdy jeden lub więcej z kręgów porusza się w sposób niekontrolowany. Mówiąc obrazowo, dany krąg wykonuje stosunkowo większy ruch niż inne. W sytuacji, gdy całościowe ruchy kręgosłupa są większe niż w ogólnej populacji, mówimy o tzw. hipermobilności kręgosłupa. Zazwyczaj ma ona podłoże genetyczne i jest związana z luźniejszą strukturą kolagenu.

Możemy mieć do czynienia z różnym stopniem niestabilności. Bardzo często nadruchomość jest tak mała, że pojawia się tylko przy niekontrolowanych i nagłych ruchach. Czasem jednak przesunięcia są większe, pojawiają się przy każdym ruchu, a pacjent ma problem nawet z niewielkim zgięciem kręgosłupa. Niestety niestabilność może nie być uchwytna w badaniach obrazowych, które wykonywane są w statyce w pozycji leżącej lub stojącej. Ma to związek z faktem, że do nadruchomości bardzo często dochodzi tylko podczas ruchu. Wyjątkiem są tu kręgozmyki (stałe przesunięcia kręgów), które z pewnością dostrzeżemy na standardowym zdjęciu RTG.

Jak widzicie, niestabilność odcinka lędźwiowego to pojęcie bardzo ogólne, dotyczy różnych sytuacji. Warto także zaznaczyć, że nie zawsze nadruchomość powoduje ból. W wielu przypadkach kręgosłup adaptuje się do takiego funkcjonowania, a pacjent żyje bez żadnych dolegliwości. Niestety niestabilność może być źródłem naprawdę różnorodnych dolegliwości, a leczenie wymaga dużego nakładu pracy.

niestabilność odcinla lędźwiowego1 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
Kręgozmyk widoczny na zdjęciu RTG

Niestabilność odcinka lędźwiowego- przyczyny

Urazy i uszkodzenia dysku a niestabilność

Stabilność naszego kręgosłupa zależy od prawidłowo zbudowanych, nawodnionych dysków i więzadeł. Dodatkowe wsparcie zapewnią mięśnie, które pomagają kontrolować ruch kręgów. Niestabilność najczęściej wynika z uszkodzeń w obrębie dysku, który staje się odwodniony, traci swoją wysokość, a tym samym nie spełnia funkcji zabezpieczającej dla danego segmentu kręgosłupa. W przypadku młodych osób nawet niewielkie uszkodzenia dysku może spowodować nadruchomość kręgosłupa.

Do uszkodzenia struktur stabilizujących kręgosłup może dojść podczas urazu. Uraz zapewne kojarzy się Wam z jakimś dużym uszkodzeniem, czasem jednak mogą to być z pozoru niegroźne zdarzenia. Niestabilność często rozwija się także u sportowców, którzy są narażone na wiele niekontrolowanych ruchów i mikrouszkodzeń dysków. Ból niejednokrotnie dają o sobie znać dopiero po zakończeniu kariery sportowej. W tym czasie chodzi bowiem do osłabienia mięśni, które do tej pory zabezpieczały niestabilne obszary kręgosłupa.

W wielu przypadkach niestabilność odcinka lędźwiowego rozwija przez dłuższy okres, a jego przyczyna jest związana ze stopniową degeneracją dysku międzykręgowego. Zauważcie, że dyskopatia to niewątpliwie choroba cywilizacyjna. Praktycznie każdy z nas posiada mniejsze lub większe uszkodzenia dysków, które u większości nie powodują bólu. Jeżeli mamy do czynienia z pewnymi predyspozycjami genetycznymi, nawet niewielkie uszkodzenia mogą jednak wpływać na pojawienie się niestabilności.

fizjomind 300x300 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza

Predyspozycje genetyczne a niestabilność

Niestabilność odcinka lędźwiowego dużo częściej spotkamy u osób młodych, które generalnie mają dużo większą ruchomość stawów. Dlaczego? Ponieważ z wiekiem kolagen staje się bardziej sztywny, co w pewnym sensie zabezpiecza kręgosłup przed pojawieniem się nadruchomości. Co więcej, wraz z upływem czasu pojawiają się zmiany zwyrodnieniowe stawów kręgosłupa oraz osteofity, które pomimo że mogą wpływać na pojawienie się bólu kręgosłupa, w pewnym sensie zabezpieczają kręgosłupa przed niestabilnością. Z tego właśnie powodu u niektórych pacjentów dolegliwości odcinka lędźwiowego ustępują w późniejszym etapie życia. Niestety nie zawsze tak się dzieje, a z czasem niestabilność doprowadza do znacznych uszkodzeń dysków.

Niestabilność odcinka lędźwiowego spotykamy częściej u kobiet, które z powodów hormonalnych mają większe zakresy ruchu stawów. Organizm kobiety jest przystosowany do porodu, dlatego jego stawy są luźniejsze. Niestabilność częściej dotyczy także osób z wrodzona wiotkość stawów, co jest wynikiem wadliwej budowy kolagenu. W takich przypadkach kręgosłup generalnie ma większy zakres ruchu, co może wpływać na szybsze zużycie dysków i pojawienie się nadruchomości. Kolejna kwestia to pewne cechy budowy kręgosłupa. U niektórych osób występuje tzw. spondylioliza, czyli niespojenie łuku predysponujące do pojawienia się niestabilności i kręgozmyku. Więcej na jej temat przeczytacie w moim wcześniejszym artykule.

Niestabilność odcinka lędźwiowego- objawy

Niestabilność odcinka lędźwiowego może powodować różnorodne objawy. Niektóre osoby odczuwają ból miejscowy zlokalizowany centralnie lub bocznie po jednej stronie pleców, który opisywane jest jako wrażenie szarpnięcia czy przeszywania w czasie nagłego ruchu kręgosłupa. W czasie nagłego ruchu może pojawić się także wrażenie zablokowania kręgosłupa. Czasem takie chwilowe dolegliwości występują zupełnie niespodziewanie np. w trakcie przekręcania na łóżku. W rzadszych sytuacjach po takim nagłym szarpnięciu może wystąpić stan zapalny trwający kilka dni, a nawet tygodni. W wyniku niestabilności mogą pojawić się także chwilowe deficyty neurologiczne np. promieniowanie bólu do kończyny dolnej, drganie mięśni łydki lub osłabienie w kończynach, które zazwyczaj mija po krótkim czasie.

Powyżej wymieniłam pewne chwilowe objawy niestabilności. U większości pacjentów spotkamy jednak dolegliwości stałe, czyli ból lub uczucie zmęczenia pleców pojawiający się zawsze przy takich samych długotrwałych czynnościach. Zazwyczaj dolegliwości pojawiają się w trakcie chodzenia, szczególnie wolnego, kiedy aktywacja mięśni jest mniejsza. Problemem stają się spacery czy kilkugodzinne zakupy. Ból może pojawić się także w czasie staniem bez ruchu i podczas długiego siedzenia. Takie statyczne czynności wywołują dość nieprzyjemne uczucie w plecach, często opisywane jako rozpieranie i zmęczenie mięśni. Pojawiający się ból często obejmuje cały odcinek lędźwiowy, pacjent ma wrażenie “przełamywania w plecach”.

niestabilność odcinka lędźwiowego1 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
Ból odcinka lędźwiowego pojawiający się w czasie chodzenia w wyniku niestabilności

W zaawansowanej niestabilności pacjent może mieć problem z wykonaniem ruchów kręgosłupa. Ból może pojawiać się w trakcie skłonu, a po pochyleniu pojawiają się trudności z powrotem do pozycji wyprostowanej. W wyniku niestabilności pojawia się podrażnienie stawów międzykręgowych, co niejednokrotnie powoduje także problemy z wyprostem, czyli odgięciem kręgosłupa do tyłu, skłonem bocznym i rotacją.

Jak widzicie, niestabilność odcinka lędźwiowego może wywoływać bardzo różnorodne objawy. Czasem przyjmują one formę ostrą, czyli nagłego zaostrzonego bólu, który ustępuje po pewnym czasie. W innych przypadkach dolegliwości są przewlekłe i pojawiają się codziennie przy statycznych czynnościach lub aktywnościach, które nie pobudzają znacznie mięśni.

Dlaczego diagnoza niestabilności odcinka lędźwiowego bywa trudna?

Badania obrazowe niestabilności

W dzisiejszych czasach, kiedy opieramy naszą diagnozę głównie na badaniach obrazowych, rozpoznanie niestabilności może okazać się bardzo trudne. Dlaczego? Ponieważ “małe niestabilności” mogą nie pokazać się w żadnych popularnych badaniach obrazowych kręgosłupa. Co więcej, większość dostępnych w Polsce badań wykonywane jest w statyce w pozycji leżącej. Takie statyczne projekcje z pewnością pokażą nam stałe przemieszczenia kręgów, niestety tak jak pisałam wcześniej, problem niestabilności bardzo często ujawnia się w ruchu.

W warunkach polskiej służby zdrowia obrazowanie kręgosłupa w ruchu jest dość problematyczne. Jednym z badań, które warto wykonać w przypadku podejrzenia niestabilności, jest tzw. RTG czynnościowe. Badanie polega na wykonaniu 2 zdjęć kręgosłupa: w zgięciu i w wyproście. U części pacjentów taki sposób może być pomocny, niestety nie zawsze. Mniejsze niestabilności mogą pojawiać się tylko w czasie większego obciążenia kręgosłupa, dłuższego chodzenia czy przeciążenia. Kiedy pacjent zgina kręgosłup, a technik robi zdjęcie, problem może nie zostać uwidoczniony. Wg niektórych badaczy zdjęcie RTG powinno być wykonane po pewnym czasie przebywania w zgięciu czy wyproście, co niewątpliwie zwiększa szansę uwidocznienia niestabilności. Niestety w naszym kraju trudno znaleźć lekarzy i techników, którzy podchodzą w ten sposób do sprawy.

niestabilność odcinka lędźwiowego 1024x556 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
RTG czynnościowe odcinka lędźwiowego: źródło:https://posterng.netkey.at/

Dużo lepsze sposoby obrazowania niestabilności są dostępne za granicą. Jednym z takich badań jest DMX. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii możemy oglądać film składający się z wielu zdjęć RTG, pokazujący ruch struktur kostnych. Przydatne może okazać się także badanie UpRight MRI, czyli rezonans magnetyczny w pozycji siedzącej lub stojącej.

Badanie kliniczne pacjenta z niestabilnością odcinka lędźwiowego

Jak widzicie, obiektywna diagnoza niestabilności jest trudna. Bardzo często ocena jest dość subiektywna, oparta na specyficznych objawach pacjenta i dodatkowych testach klinicznych. Jeżeli zmagacie się z objawami, które opisałam we wcześniejszych rozdziałach, z pewnością zachęcam do kontaktu z rehabilitantem. W trakcie pierwszej wizyty przeprowadzamy bardzo dokładne testy manualne, w których możemy wyczuć nadmierną ruchomość segmentów kręgosłupa. Warto zaznaczyć jednak, że w przypadku bardzo małych niestabilności, nawet ocena manualna może okazać się niewystarczająca. Tak naprawdę najważniejsze są objawy pacjenta. W niektórych sytuacjach tylko na takiej podstawie możemy postawić diagnozę.

W przypadku podejrzenia niestabilności oceniamy nie tylko odcinek lędźwiowy, ale także cały narząd ruchu pacjenta. U dzieci i młodszych pacjentów należy wykluczyć spondylolizę i zaburzenia genetyczne budowy kolagenu występujące np. w Zespole Ehlersa-Danlosa. W przypadku osób w średnim wieku oceniamy funkcję dysku i stawów międzykręgowych. Bardzo często problemy są tu dość złożone, a niestabilność odcinka lędźwiowego pojawia się razem z dyskopatią. Uszkodzenia dysku mogą dodatkowo wywoływać objawy neurologiczne, czyli ucisk korzeni nerwowych, promieniowanie bólu do pośladka i kończyny dolnej, czy zaburzenia czucia i siły mięśniowej. Zawsze musimy wykluczyć także tzw. czerwone flagi, czyli poważniejsze objawy, przy których wizyta u lekarza jest niezbędna.

niestabilność odcinka lędźwiowego 1024x683 - Niestabilność odcinka lędźwiowego- charakterystyka i diagnoza
Diagnoza niestabilności jest stawiana głównie na podstawie charakterystycznych objawów i badania klinicznego

Na podstawie dokładnego wywiadu i badania decydujemy o leczeniu. Rehabilitacja pacjentów z niestabilnością odcinka lędźwiowego polega na terapii manualnej i ćwiczeniach, które przez kilka miesięcy należy wykonywać w domu. W rzadszych przypadkach niezbędne okazuje się okresowe używanie pasa lędźwiowego. Więcej na temat leczenia przeczytacie w kolejnym artykule.

3 odpowiedzi

  1. Dzień dobry,

    Mam podejrzenie eds. Po manipulacji na stawie k-b doszło u mnie do niestabilności w tym stawie – siadły biodra, napial się LS, wystapily liczne entezpatie w miednicy. Było to w listopadzie. Pod koniec marca trafilam do fizjo powieziowego, który rozluźnil mi powięź LS. Wrócił ostry ból stawu k-b, spiął się odcinek piersiowy i szyjny, w którym mam niestabilność, głowa zaczęła ciążyć. Czułam wiórków w kolanie. Zaczęły przeskakkwac mi stawy kolanowe, kostki, potem doszło do podwichniwcia stawów barkowo-obojczykowych, zaczęły subluksowac siw stawy ramienne, podwichnela się kośc śródstopia podczas rolowania rozscięgna, uszkodził kompleks chrząstki trójkątnej od strzepniecia dłoni, wyszły kostki srodrecza po pracy z nadgarstkiem.

    Trwa to od końca marca. Czy to mozliwe, ze rozluźnienie powięzi w LS doprowadziło do takiej niestabilności całego ciała, które do tej pory jakoś się trzymało? Czy da się jakoś wrócić do równowagi, by stawy przestały się subluksowac samoistnie, bo wcześniej nic takiego się nie działo.

    Będę wdzięczna za wskazówki.

    Pozdrawiam

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Może Cię zainteresować

Badanie DMX DMX (Digital Motion X-ray) to rewolucyjny sposób obrazowania stawów w czasie ruchu. Dzięki zastosowaniu nowoczesnej technologii możemy oglądać film składający się z wielu zdjęć rtg. Urządzenie wykonuje aż 30 zdjęć na sekundę. Jak zapewniają producenci DMX, stosowanie sprzętu jest bezpieczne, a dawka promieniowania przy nagraniu jednego filmu jest mniejsze niż zrobienie kompletu…
Jeśli zmagacie się z bólem pachwiny i chcielibyście dowiedzieć się, skąd pochodzi, muszę Was zmartwić. Liczba możliwych powodów jest tak duża, że niezbędna jest konsultacja ze specjalistą. Zauważmy, że pachwina łączy miednicę, tułów z kończynami dolnymi. Bóle występujące w tym rejonie mogą dotyczyć zatem stawu biodrowego, kręgosłupa, ścięgien, spojenia łonowego czy kości miednicy. Dolegliwości mogą także…
Zwichnięcie rzepki- charakterystyka Zwichnięcie rzepki nie zdarza się bardzo często, dotyczy tylko 2-3% wszystkich urazów kolana. Dzieje się tak, ponieważ natura wyposażyła nas w mechanizmy, które pozwalają zachować dużą stabilność rzepce. Żeby doszło do urazu, muszą istnieć sprzyjające ku temu okoliczności i predyspozycje genetyczne związane z budową kolana. Do zwichnięcia rzepki dochodzi częściej u osób młodych, co…

Nazywam się Ewelina Prekiel i jestem fizjoterapeutką. Moja pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia. Moją pracę zawodową rozpoczęłam 9 lat temu. Od tego czasu specjalizuje się w ortopedii. Zajmuję się rehabilitacją po urazach i zabiegach operacyjnych, w bólach ostrych i przewlekłych narządu ruchu a także w wadach postawy. Wspólpracuję z młodymi sportowcami w zakresie prewencji i leczenia urazów.

© 2021 Fizjomind E. Prekiel. Wszystkie prawa zastrzeżone

Privacy Preference Center

Wykorzystujemy ciasteczka na tej stronie. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.