Polecamy nasz nowy kurs: Kręgosłup "za biurkiem"

Hipermobilność stawów u dzieci- kiedy powinniśmy się niepokoić?

Kilka słów o hipermobilności

Z pewnością nie raz widzieliście dzieci, które potrafią “wygiąć” swoje ciało w taki sposób, że ciężko na to patrzeć. Pamiętam jedną dziewczynkę, która brała udział w talent show, robiąc figury podobne jak chłopiec na poniższym zdjęciu. Wszyscy byli zachwyceni jej sprawnością. Wszyscy, poza mną. Dla mnie był to obraz dziecka z poważnymi dysfunkcjami, ze znaczną hipermobilnością stawów. Niestety takie dzieci ze względu na dużą ruchomość stawów bardzo często dość wcześnie zaczynają wyczynowe trenowanie gimnastyki i innych sportów, w których duże zakresy ruchu stawów są priorytetem. Niejednokrotnie niesie to ze sobą dość poważne konsekwencje w przyszłości.

 

hipermobilność stawów u dzieci.PNGj  1024x616 - Hipermobilność stawów u dzieci- kiedy powinniśmy się niepokoić?

Musicie wiedzieć, że zdrowy staw ma pewien określony zakres ruchu. Oczywiście ludzie różnią się pod względem budowy kolagenu i struktur stawowych, dlatego u każdego z nas ruchomość danego stawu będzie nieco odmienna. Jeżeli jednak zakres ruchu w konkretnym kierunku znacznie odbiega od tego, co obserwujemy w ogólnej populacji, mówimy o hipermobilności. Taka nadmierna ruchomość może nieść ze sobą pewne konsekwencje. Stawy ulegają nadmiernemu przeciążeniu, szybciej pojawia się uszkodzenie chrząstki stawowej, co po latach może wpłynąć na wystąpienie zmian zwyrodnieniowych. Jeżeli patrzycie na dziecko, które wygina swój kręgosłup do tyłu tak, że głowa dotyka prawie do pośladków, to znaczy, że jego stawy kręgosłup są hipermobilne, i to znacznie. Jeżeli będzie wykonywało tego typu ćwiczenia, z pewnością po kilku czasem kilkunastu latach pojawi się problem. Stawy międzykręgowe będą ulegały szybszemu zużyciu, co spowoduje także uszkodzenia dysków międzykręgowych.

Oczywiście zawsze musimy przeanalizować przypadek danego pacjenta. Musimy ocenić, jak wiele stawów jest hipermobilnych. Powinniśmy zbadać, czy stawy po obu stronach ciała mają taki sam zakres ruchu. Oceniamy przede wszystkim, czy u dziecka występuje uogólniony problem z hipermobilnością, czy tylko miejscowy. Najważniejszą kwestią jest zatem diagnoza. Może wydawać się Wam to dość dziwne, ale wiele osób dowiaduje się o znacznej nadruchomości stawów dopiero w życiu dorosłym, najczęściej w momencie, kiedy pojawiają się pewne dolegliwości bólowe. Im wcześniej postawimy zatem diagnozę, tym szybciej możemy wprowadzić pewne działania rehabilitacyjne, oraz zdecydować, jakie aktywności będą dla dziecka bezpieczne.

Hipermobilność stawów u dzieci- przyczyny

Hipermobilność stawów u dzieci to temat dość zawiły. Możemy spotkać bardzo różnorodne przypadki, a naukowcy mają problem z jasnym określeniem kryteriów. W sytuacji, gdy przynajmniej 5 stawów u dziecka wykazuje nadmierną ruchomość, możemy mówić o problemie globalnym. Co to oznacza? Najprawdopodobniej mamy tu do czynienia ze specyficzną budową kolagenu, który jest głównym składnikiem tkanki łącznej. To, jak zbudowany jest nasz kolagen, zależy przede wszystkim od genów. Jeżeli obserwujecie u Waszych dzieci hipermobilność stawów, postarajcie się zatem ocenić także innych członków rodziny.

Zaburzenia genetyczne

Istnieją pewne zaburzenia genetyczne, które mają wpływ na nieprawidłową syntezę kolagenu. W wyniku mutacji genów struktury odpowiedzialne za stabilizację stawu będą więc bardziej wiotkie, co może spowodować uogólnioną hipermobilność. Jednym z częstszych zaburzeń genetycznych jest EDS, czyli Zespół Ehlersa-Danlosa. EDS wpływa nie tylko na stawy, ale także na skórę, narządy wewnętrzne, naczynia krwionośne, czy układ nerwowy. Zaburzenia mogą pojawić się wszędzie tam, gdzie znajduje się kolagen. Wyróżniamy kilkanaście typów tego zespołu. Jednym z częstszych jest tzw. hEDS, który dotyczy właśnie głównie hipermobilności stawów. Niestety w przypadku tego podtypu nie wyróżniono genów odpowiadających za zaburzenia, dlatego nie możemy zrobić badań genetycznych, które potwierdzą diagnozę. Rozpoznanie stawiamy więc na podstawie oceny klinicznej pacjenta. W celu diagnozy hEDS stworzono także specjalny kwestionariusz, który pozwoli Wam ocenić prawdopodobieństwo takiego zaburzenia. Znajdziecie go w moim poprzednim artykule.

Każdy z typów EDS powoduje różnorodne objawy, zależne od mutacji genu. Poniżej znajdziecie listę najczęstszych:

  • hipermobilność stawów, częste skręcenia, zwichnięcia stawów
  • wiotkość i delikatność skóry, częste pojawianie się siniaków i rozstępów, trudności w gojeniu skóry, pojawianie się bliznowców
  • delikatność w budowie narządów, która może objawiać się np. zespołem jelita wrażliwego, niewydolnością naczyń krwionośnych, dość łatwym pojawianiem się siniaków, żylaków, POTS
  • problemy ze wzrokiem (np. astygmatyzm, zmienność wady wzroku)
  • płaskostopie, szpotawość lub koślawość kolan
  • boczne skrzywienie kręgosłupa
  • ból dziąseł
  • niedomykalność zastawki mitralnej serca 
  • częstsze i bardziej intensywne bóle wzrostowe u dzieci

Warto zaznaczyć, że w EDS to dość skomplikowany zespół. Pacjent może doświadczać tylko niektórych objawów z różnym nasileniem. W wielu przypadkach poważniejsze problemy zaczynają się dopiero w wieku dorosłym, dlatego młody człowiek często po latach dowiaduje się o problemie.

Hipermobilność stawów u dzieci towarzyszy także innych zaburzeniom genetycznym: Zespołowi Marfana, czy Morquio. Zazwyczaj spotykamy ją u dzieci z zespołem Downa, co ma pewien związek z obniżonym napięciem mięśniowym. W przypadku tej grupy pacjentów warto zwrócić szczególną uwagę na odcinek szyjny. Niestety często występuje tu niestabilność górnych segmentów szyjnych, która powinna być wykryta stosunkowo szybko.

Wiotkość stawów u dzieci może także być spowodowana zaburzenia metabolizmu hemu- tzw. KPU. W wyniku choroby w organizmie pojawia się nadmiar piroli, które łączą się z różnymi mikroelementami, powodując ich niedobory. W związku z KPU spotykamy braki; głównie witaminy B6, cynku i magnezu, co może mieć wpływ na budowę tkanki łącznej.

Zespół hipermobilności

Nadmierna ruchomość stawów występuje aż u 10% z nas i najczęściej jest na tyle mała, że nie wywołuje żadnych objawów. Hipermobilność stawów u dzieci nie zawsze jest związana z konkretną mutacją genów. Nie zawsze także dotyczy większości stawów i skóry. Może występować tylko na pewnych obszarach ciała lub w konkretnych stawach. W medycynie mówimy zatem o tzw. zespole hipermobilności. Jest to pewien worek, do którego wrzucamy różnorodnych pacjentów, u których pojawia się nadruchomość jednego lub więcej stawów, jednakże nie ma to związku z konkretnym zaburzeniem genetycznym.

Kiedy zatem w praktyce możemy mówić o zespole hipermobilności? Z pewnością w sytuacji, gdzie obserwujesz u swojego dziecka nadmierną ruchomość tylko w jednym lub kilku obszarach ciała np. przeprosty w kolanach i łokciach. O zespole hipermobilności mówimy także w sytuacji, gdy obserwujemy niewielką nadruchomość wielu stawów, ale dziecko nie odczuwa bólu, a także nie doświadcza zwichnięć i skręceń. Zwiększona ruchomość jest na tyle mała, że nie mają większego znaczenia dla stawów. Nie towarzyszą jej także żadne dodatkowe objawy związane z ogólną budową kolagenu w ciele.

Nadmierna ruchomość niektórych stawów może być także związana ze zbyt intensywnymi ćwiczeniami rozciągającymi u dziecka np. w przypadku wyczynowego trenowania gimnastyki czy tańca. Mogą mieć na nią wpływ także pewne choroby np. zaburzenia endokrynologiczne (m.in. niedoczynność tarczycy), choroby zapalne stawów i mięśni, oraz choroby neurologiczne. Hipermobilność wielostawowa może pojawić się także w wyniku powikłań po terapii hormonem wzrostu. Zwiększony zakres ruchu w stawie może pojawić się także w wyniku urazu. Dzieje się tak np. w przypadku wielokrotnych skręceń kostki, zwichnięcia barku, rzepki czy urazów kręgosłupa.

hipermobilność stawów u dzieci. - Hipermobilność stawów u dzieci- kiedy powinniśmy się niepokoić?
Płaskostopie u dziecka z hipermobilnością stawów

Hipermobilność stawów u dzieci- jak ją zdiagnozować?

Jeżeli chcecie ocenić, czy dziecko może mieć problem z uogólnioną nadruchomością stawów, zachęcam do przeprowadzenia oceny w skali Beightona. To proste narzędzie pozwala na sprawdzenie 5 obszarów ciała. W przypadku dodatniego wyniku testu możemy podejrzewać, że dziecko jest hipermobilne. Dokładny opis testu znajdziecie w moim poprzednim artykule.

hipermobilność stawów u dzieci - Hipermobilność stawów u dzieci- kiedy powinniśmy się niepokoić?
Testy wykonywane do oceny hipermobilności w skali Beightona

Charakterystyczne przy hipermobilności stawów jest także ich strzelanie, czy uczucie przeskakiwania. Możecie zaobserwować u dziecka bardzo częste celowe strzelanie palcami lub szyją. Typowe jest także trzeszczenie stawów kolanowych lub skokowych w trakcie przysiadu. W przypadku hipermobilności mogą pojawiać się także chwilowe zblokowania stawu, które niejednokrotnie wywołują krótkotrwały ból. Charakterystyczna dla dzieci hipermobilnych jest także boczne skrzywienie kręgosłupa, płaskostopie, a także częste przyjmowanie zwieszonej postawy ciała. Niektóre dzieci szybciej się męczą lub odczuwają delikatne pobolewanie stawów po wysiłku fizycznym. Dolegliwości bólowe najczęściej pojawiają się w stawach kolanowych, biodrowych i kręgosłupie.

Badając dziecko z hipermobilnością stawów, powinniśmy zwrócić uwagę na skórę. Warto ocenić, czy nie jest zbyt rozciągliwa. Możecie zauważyć także u pewne problemy z analizą położenia ciała w przestrzeni. Kiedy poprosicie dziecka, żeby stanęło prosto, zaobserwujecie, że nie jest w stanie wyczuć, czy pozycja jest prawidłowa. Co ciekawe, dzieci z ogólną hipermobilnością mają problem ze staniem w bezruchu, cały czas się wiercą. Trudno utrzymać im także stabilną pozycję w czasie siedzenia. Zazwyczaj zaplatają nogi lub siedzą w dużym zgarbieniu. Mogą mieć także problem z równowagą np. ze staniem na jednej nodze.

Oczywiście w przypadku pojawienia się nadmiernej ruchomości co najmniej w 5 obszarach ciała, zwracajcie uwagę na inne problemy zdrowotne dziecka. Jeżeli występują trudne do oceny bóle brzucha, pęcherza, problemy ze wzrokiem, naczyniami krwionośnymi, gojeniem skóry czy problemy neurologiczne, zwróćcie się do lekarza.

8 odpowiedzi

  1. Dzień dobry, syn lat 9 chyba ma tą hipermobilność, w łokciach jak prostuje, albo opiera się na nich, nie ma jak by blokady i są mocno wygięte. Palce u rąk też potrafi dziwnie wyginać. Potrafi wywrócić się na prostej drodze, w miejscu nie usiedzi a po intensywnym wysiłku bolą go biodra. W szkole ma rehabilitację z powodu koślawości kolan i łopatek, ale nic o hipermobilność nie wspomnieli. Do jakiego lekarza się zgłosić?

    1. Po pierwsze, do ortopedy dziecięcego, który oceni narząd ruchu dziecka. Jeżeli stwierdzi niepokojące objawy, wyśle Państwa do genetyka.

      Pozdrawiam
      Ewelina Prekiel

  2. Witam jak rozpoznać hipermobilnosc stawów u 14 miesięcznej dziewczynki która jeszcze nie chodzi , byłam już u kilku ortopedów i każdy mów co innego jeden stwierdził że może to choroba więzadeł ,inny każe czekać aż dziecko zacznie chodzić . Córka jest rehabilitowana od 4 miesięcy,ma niskie napięcie mięśniowe ,stoi przy meblach ale na palcach .Dziecko stawia stopy do środka i jest bardzo wiotkie ale potrafi wykręcić stopy w drugą stronę proszę o radę pozdrawiam

    1. Witam Pani Doroto,
      Po pierwsze, zgłosiłabym się do dobrego fizjoterapeuty, który zajmuje się małymi dziećmi. Następnie po wstępnej diagnozie fizjoterapeuta poleci genetyka lub ortopedę, który ma wiedzę na temat zespołów wiotkości. Ciężko mi polecić Pani lekarza, nie wiem gdzie Pani mieszka. Zazwyczaj bardzo dobrzy klinicyści pracują w szpitalach.
      Choroba więzadeł? Nie wiem co miał na myśli.

  3. Witam,mam pytanie kilka lat temu syn złamał rękę i trafiliśmy do lekarza chirurga ortopedy, który po 5 sekundach(byliśmy w zupełnie innej sprawie) powiedział.że syn ma hipermobilność stawów i że jak chce to może mi dać takie zaświadczenie,ja go wtedy nie wzięłam,bo nie miałam za bardzo pojęcia z czym się to wiąże i na czym ta choroba polega.Dziś widzę,że tą choroba zaczyna przeszkadzać mu w życiu szkolnym jak i codziennym…moje pytanie od czego zacząć,żeby po pierwsze jemu pomóc,po drugie jakie badania zrobić i od kogo i czego zacząć,po trzecie czy Pani uważa,że to się może przedkładać na problemy z pisaniem(kaligrafia,nie pilnowanie linijek czy kratek)…jak ja jako rodzic mam do tego podejść,żeby mu pomóc i czy powinien normalnie funkcjonować w szkole?

    1. Witam,
      Temat hipermobilności jest bardzo zawiły i niestety nie mam możliwości napisania wszystkiego w tym wpisie. W jakim mieście Pani mieszka? Jeżeli niedaleko Warszawy zapraszam na wizytę, na której zbadam syna i ustalimy co dalej. W przypadku, gdy stwierdzam znaczną hipermobilność kieruje dziecko na badania genetyczne i dalszą diagnostykę lekarską. Jest to bardzo ważne, ponieważ hipermobilność może powodować wiele problemów np. z pisaniem, siedzeniem w ławce, lekcjami wf i zaświadczenie lekarskie ułatwia współpracę z nauczycielami. W przypadku hipermobilności niezbędne jest także wprowadzenie ćwiczeń rehabilitacyjnych, które pozwolą wzmocnić narząd ruchu.

      1. Dzień dobry, mam 32 lata od zawsze stawy mi strzelały, mam bóle pleców, wyginają mi sie palce w paliczkach, nigdy nie przywiązywałam do tego wagi, dopóki nie poszłam kiedyś na rutynowe echo serca, lekarz zwrócił uwagę na moj wysoki wzrost (179cm), w badaniu nic złego nie wyszło, miałam wtedy 29 lat, teraz widzę ze moje dzieci tez maja tak jak ja giętkie palce i jak zaczęłam czytać tak ciagle czytam i mam wrażenie ze wszystkie choroby nas dotyczą. Dlatego pisze do Pani bo zaczynam powoli odchodzić od zmysłów. Mieszkamy 100 km od Warszawy.

      2. Witam,
        Pani Anno. Powinna zgłosić się Pani do lekakrza, który ma wiedzę na temat hipermobilności. Badania genetyczne przeprowadza dr Haus w Bydgoszczy. Ja ze swojej strony mogę ocenić narząd ruchu dziecka i dalej Państwa pokierować. Musiałabym znać więcej szczegółów, żeby coś powiedzieć.

        Pozdrawiam
        Ewelina Prekiel

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Share on facebook
Facebook
Share on twitter
Twitter
Share on linkedin
LinkedIn

Może Cię zainteresować

Powięź, co powinniśmy o niej wiedzieć? Zacznijmy od tego, czym jest powięź. Z pewnością większość z Was nigdy nie słyszała tego pojęcia. Nic dziwnego. Wiedza na jej temat jest stosunkowo nowa. Do niedawna powięź nie była brana pod uwagę w badaniach na temat przyczyn bólów narządu ruchu. Obecnie znamy jej złożone funkcje, a także potrafimy wytłumaczyć mechanizmy powodujące ból. Powięź to swoista…
Większość z nas zdaje sobie sprawę, jak negatywne działa na nasze ciało stres, także na narząd ruchu. Obecnie prowadzi się wiele badań, aby wyjaśnić mechanizm tego zjawiska. Niektórzy badacza uważają wręcz, że obok braku aktywności fizycznej jest to jedna z głównych przyczyn tak powszechnie występujących w dzisiejszych czasach dolegliwości narządu ruchu. Żeby wyjaśnić te bardzo ciekawe zjawisko,…
Zwichnięcie rzepki- charakterystyka Zwichnięcie rzepki nie zdarza się bardzo często, dotyczy tylko 2-3% wszystkich urazów kolana. Dzieje się tak, ponieważ natura wyposażyła nas w mechanizmy, które pozwalają zachować dużą stabilność rzepce. Żeby doszło do urazu, muszą istnieć sprzyjające ku temu okoliczności i predyspozycje genetyczne związane z budową kolana. Do zwichnięcia rzepki dochodzi częściej u osób młodych, co…

Nazywam się Ewelina Prekiel i jestem fizjoterapeutką. Moja pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia. Moją pracę zawodową rozpoczęłam 9 lat temu. Od tego czasu specjalizuje się w ortopedii. Zajmuję się rehabilitacją po urazach i zabiegach operacyjnych, w bólach ostrych i przewlekłych narządu ruchu a także w wadach postawy. Wspólpracuję z młodymi sportowcami w zakresie prewencji i leczenia urazów.

© 2021 Fizjomind E. Prekiel. Wszystkie prawa zastrzeżone

Privacy Preference Center

Wykorzystujemy ciasteczka na tej stronie. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.