Rehabilitacja w spondylolizie – wstęp

Spondyloliza to jedna najczęstszych przyczyn bólu pleców u dzieci. W poprzednim artykule wyjaśniłam, na czym polega, a także jakie są jej przyczyny. W dzisiejszym artykule omówimy, jak powinno wyglądać leczenie zachowawcze, czyli rehabilitacja. O ile zdiagnozowanie spondylolizy w przypadku doświadczonego lekarza nie jest trudne i zazwyczaj wystarczające okazuję się zdjęcie RTG, czasem tomografia komputerowa, rehabilitacja to sprawa dużo trudniejsza.

Jak już wiemy z poprzedniego artykułu, spondyloliza polega na przerwaniu ciągłości tzw. części międzywyrostkowej  (więziny) kręgu. Jest to pewien obszar kości znajdujący się pomiędzy wyrostkiem stawowym górnym i dolnym. Wiemy także, że główną przyczyną pojawienia się tego schorzenia jest genetyka, czyli geny odpowiedzialne za osłabienie tego obszaru. Jeśli dodatkowo osoba z predyspozycjami rozpoczyna intensywny trening, w którym wykonuje duże ruchów wyprostnych kręgosłupa, dochodzi do jeszcze większego przeciążenia więziny. Badania naukowe pokazały, że osoby ze spondylolizą mają zwiększoną lordozę lędźwiową, często tylko na dwóch ostatnich kręgach lędźwiowych. Lordoza to wyprost, a im większy wyprost tym większe siły działają na ten obszar kręgu.

W trakcie planowania rehabilitacji dokonujemy analizy wielu aspektów, które mogą przyczynić się do przeciążenia części międzywyrostkowej kręgu. Ważne jest, od jakiego czasu pacjent odczuwa dolegliwości. Im szybsza diagnoza i rozpoczęcie terapii, tym większa szansa na skuteczność leczenia zachowawczego (rehabilitacji). Kolejne elementy to intensywność bólu, wiek pacjenta, czynniki dodatkowe tj. wiotkość stawowa czy współistniejące uszkodzenia kręgosłupa. Planując proces rehabilitacji bierzemy pod uwagę, czy pacjent to osoba bardzo aktywna fizycznie, planująca powrót do intensywnego uprawiania sportu? Jeśli tak, do jakiego sportu chce wrócić? Czy jest to bieganie, czy może coś dużo bardziej obciążającego np. gimnastyka? Nie zawsze leczenie zachowawcze jest jedynym słusznym wyjściem, w niektórych przypadkach lekarz może zasugerować leczenie operacyjne. Plan terapii jest bardzo indywidualny, postaram się jednak opisać podstawowe elementy, które powinien zawierać:

 

Działania przeciwbólowe i przeciwzapalne

Podstawową leczenia jest zadbanie o zmniejszenie dolegliwości bólowych. U niektórych pacjentów, szczególnie młodszych, możemy mieć do czynienia z napadami silnego bólu, które uniemożliwiają funkcjonowanie. W takich przypadkach musimy, po pierwsze, zastosować działania, które zmniejszą dolegliwości. Niestety wciąż wielu lekarze przepisuje duże ilości leków przeciwzapalnych. O ile okresowe kilkudniowe branie tabletek przeciwzapalnych nie ma znaczenia dla tkanki kostnej, to przewlekłe ich stosowanie może zakłócić prawidłowy zrost kości. Dlatego w przypadku spondylolizy unikajmy częstego stosowania leków np. popularnego Ibupromu.

W sytuacji znacznego bólu warto udać się fizjoterapeuty, który wykona odpowiednie zabiegi manualne. U takich pacjentów pomocne okazują się techniki tkanek miękkich, które są bardzo bezpieczne. Zbiegi fizykoterapeutyczne tj. np. laser stosowane przeciwbólowo są mniej skuteczne.

 

Odciążenie

Spondyloliza to schorzenie kości, dlatego musimy stworzyć warunki, które pozwolą na jej zrośnięcie i regenerację.  Mam tu na myśli dwie kwestie: ograniczenie aktywności fizycznej oraz stosowanie gorsetu lub sznurówki lędźwiowej. W pierwszej kolejności powinniśmy ograniczyć ruchy, które szczególnie obciążają więzinę kręgu, czyli wyprost i rotacje. Dlatego bezwzględny zakaz dotyczy wykonywania ćwiczeń gimnastycznych tj. mostki, wznosy tułowia leżąc na brzuchu, a także ćwiczeń rozciągających kręgosłup.

 

rehabilitacja w spondylolizie
Ćwiczenia wyprostne kręgosłupa są NIEWSKAZANE w przypadku leczenia spondylolizy.

 

Drugi element, noszenie gorsetu lub sznurówki lędźwiowej, to sprawa dość kontrowersyjna. O ile większość lekarzy zaleca ich stosowanie, możecie spotkać się z wieloma głosami krytyki, mówiącymi o możliwości osłabienie mięśni. Osobiście jestem zwolennikiem zastosowania gorsetu , szczególnie w poważniejszych przypadkach. Zazwyczaj zakładamy go na 6-12 tygodni, ale w sytuacjach trudniejszych nawet dłużej. Przeprowadzono wiele badań potwierdzających jego skuteczność, szczególnie, w sytuacji, gdy gorset był założony od razu po rozpoznaniu schorzenia u dziecka. Myślę, że noszenie gorsetu ma więcej plusów niż minusów. Pozwala na ustawienie kręgosłupa okresowo w lekkim zgięciu, odciążenie więziny kręgu i szybszy powrót do aktywności fizycznej. Nawet jeśli dojdzie do osłabienia mięśni, to w przypadku dzieci jest to bardzo szybko nadrabiane, kiedy dziecko zaczyna biegać i ćwiczyć bez bólu. Patrząc z drugiej strony, odczuwany ból jest tak na prawdę czynnikiem, który w większym stopniu osłabia mięśnie.

 

Ćwiczenia uelastyczniające stawy biodrowe

Kolejny bardzo istotny aspekt dotyczy ruchomości stawów biodrowych. Zmniejszenie zakresu ruchu szczególnie w kierunku wyprostu i rotacji biodra, kompensowane jest w kręgosłupie, powodując ustawienie odcinka lędźwiowego w większym wyproście, co jak już wiemy, obciąża więzinę kręgu.

rehabilitacja w spondylolizie
Ćwiczenia rozciągające zginacze biodra

 

Ćwiczenia stabilizujące

Kiedy zadbamy o odciążenie kręgosłupa i zwiększymy zakres ruchu w stawach biodrowych, czas na ćwiczenia stabilizujące. W początkowym etapie wprowadzamy ćwiczenia w pozycji neutralnej kręgosłupa lub z delikatnym tyłopochyleniem miednicy. Jest to pozycja odciążająca dla więziny kręgu. Zaczynamy od prostych aktywności z małym obciążeniem. Dbamy, aby nie powodowały bólu. W miarę upływu czasu zwiększamy obciążenie kręgosłupa.

Ćwiczenia w kierunkach bolesnych wprowadzamy zazwyczaj po wielu tygodniach a nawet miesiącach, dopiero, gdy pacjent ma możliwość wykonywanie podstawowych ruchów kręgosłupa bez bólu. Na końcu procesu rehabilitacji wprowadzamy ćwiczenia charakterystyczne dla danej dyscypliny. Musimy zdać sobie sprawę, że program stabilizacyjny w spondylolizie jest dostosowywany do pacjenta i sportu, który uprawia i niezbędny jest kontakt z fizjoterapeutą. Dodatkowo specjalista dokonuje analizy ruchu pacjenta, szuka stereotypów ruchowych, które mogą mieć wpływ na pojawienie się przeciążenia.

 

Leczenie operacyjne

Jeśli mówimy o dzieciach i młodzieży, to większość przypadków spondylolizy leczy się dobrze zachowawczo. Tylko w około 10-15% przypadków rehabilitacja nie przynosi poprawy i niezbędne jest przeprowadzenie operacji. W trakcie zabiegu wprowadza się cienką śrubę w miejsce uszkodzenia, bez naruszenia innych struktur kostnych, co ułatwia wygojenie cieśni kręgu. Jest to operacja małoinwazyjna, a pacjent szybko wraca do zdrowia.

 

Rehabilitacja w spondylolizie
5 (100%) 10 votes

 

Podobał Ci się artykuł? Udostępnij go proszę na Facebooku!

Ewelina Prekiel

Jestem fizjoterapeutką, której pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia.