Czy rehabilitacja po discektomi jest konieczna?

Drodzy pacjenci! Jeśli planujecie zabieg odcinka lędźwiowego, ten artykuł jest dla Was. Niestety wciąż niewiele osób zdaje sobie sprawę, że sama rehabilitacja jest równie ważna, jak operacja. Oczywiście zdarzają się przypadki, gdzie pacjent bezpośrednio po wyjściu ze szpitala czuje się świetnie, ale nawet w takich przypadkach kontakt z rehabilitantem jest niezbędny.

W dzisiejszym artykule skupimy się na jednym z najczęstszych zabiegów; discektomi lędźwiowej, polegającej na usunięciu fragmentu dysku, który uciska na struktury nerwowe. Dlaczego rehabilitacja jest tu tak ważna? Przyczyn jest kilka. Zauważcie, że decydujemy się na zabieg w momencie, kiedy dolegliwości są bardzo uciążliwe, nie reagują na leczenie zachowawcze, lub pojawiają się dość niebezpieczne objawy neurologiczne. Należą do nich: znaczące zaburzenie siły mięśniowej, zaburzenia czucia skórnego, objawy ogona końskiego, ból promieniujący do kończyny dolnej (tzw. rwa kulszowa), która nie ustępuje pomimo leczenia. W niektórych przypadkach pacjent miesiącami zmaga się z dolegliwościami. U niektórych bóle pleców pojawiały się już wiele lat przed wystąpieniem objawów w kończynie dolnej. W takich przypadkach częste stan zapalne wpływają na wiele mechanizmów zakodowujących ból w naszym mózgu. Dodatkowo dochodzi do zmiany struktury tkanek miękkich i ograniczenia ruchomości stawów.

rehabilitacja po operacji kręgosłupa
Każdy pacjent po discektomii lędźwiowej powinien skonsultować się z fizjoterapeutą


Wszystkie powyższe czynniki powodują, że proces dochodzenia do formy po zabiegu wydłuża się. Dzięki właściwie dobranej rehabilitacji możemy wspomóc układ nerwowy, pracować nad przywróceniem siły mięśniowej, ograniczyć dolegliwości bólowe. Jednym z głównych zadań fizjoterapii jest także przywróceniem prawidłowej ruchomości odcinka lędźwiowego. Częste stany zapalne przed operacją, sam zabieg, a także blizna przyczyniają się także do sztywności odcinka lędźwiowego. Co więcej, pacjenci po zabiegach często boją się ruchu, nie wiedzą, jakie aktywności mogą wspomóc proces leczenia. W wielu przypadkach strach przed bólem powoduje, że nawet wiele miesięcy chodzą sztywno, unikając każdego ruchu. Takie postępowanie powoduje duże usztywnienie w obrębie tkanek miękkich i stawów międzykręgowych. Naszym zadaniem jest zatem przywrócenie prawidłowej ruchomości w obrębie kręgosłupa lędźwiowego, ale także powyższych jego odcinków.

Rehabilitacja jest także niezwykle istotna w kontekście zabezpieczenia naszego kręgosłupa na przyszłość. W czasie wizyty oceniamy cały narząd ruchu pacjenta, głównie pod kątem zaburzeń biomechanicznych i osłabienia siły mięśniowej. Uczymy, jak dbać o kręgosłup np. w czasie wielogodzinnej pracy przed komputerem.

Rehabilitacja po operacji kręgosłupa- etapy

1. Okres bezpośrednio po zabiegu

Discektomia to zabieg neurochirurgiczny, po którym pacjent zazwyczaj stosunkowo szybko wraca do normalnego funkcjonowania. W szpitalu spędzamy tylko kilka dni. Bezpośrednio po operacji na oddziale spotkacie rehabilitanta, który pomoże Wam w czasie pierwszego podnoszenia się z łóżka. Dostaniecie także zalecenia dotyczące zachowania w czasie pierwszych tygodni po zabiegu, a także podstawowe ćwiczenia pooperacyjne. Jeśli trafiliście do placówki, gdzie nie ma fizjoterapeuty, postarajcie się skontaktować ze specjalistą bezpośrednio po wyjściu ze szpitala.

rehabilitacja po operacji kręgosłupa
Proste ćwiczenia mięśni dna miednicy w pozycji leżącej wprowadzamy już w pierwszych dniach po zabiegu

Oczywiście, jak po każdym zabiegu, możecie odczuwać ból w okolicach rany. Jeśli trafiliście do szpitala ze znaczną rwą kulszową, możecie odczuwać nawet znaczne dolegliwości bezpośrednio po operacji. Struktury nerwowe potrzebują czasu na regenerację. Bóle w kończynie mogą towarzyszyć Wam jeszcze wiele tygodni. Niezwykle istotne jest jednak, żeby z tygodnia na tydzień były mniejsze. To samo dotyczy siły mięśniowej, która u większości pacjentów poprawia się zaraz po zabiegu. W przypadku osób, u których doszło do znacznego ucisku możemy spotkać się jednak z sytuacją, gdzie bezpośrednio po zabiegu stopa jest nadal bardzo słaba. Kiedy powinniśmy spodziewać się powrotu pełnej siły mięśniowej? Jest to proces bardzo indywidualny. W niektórych przypadkach potrzebujemy wielu miesięcy. Możemy spotkać się także z sytuacją, gdzie bezpośrednio po zabiegu stopa jest dużo silniejsza, niemniej jednak 100% siła nie wraca tak szybko. Pacjent może nie zauważać problemu na co dzień, a osłabienie stopy może pojawiać się w czasie długich spacerów, czy intensywnych ćwiczeń. Sytuacje są rozmaite, dlatego proces odzyskiwania siły powinien być nadzorowany przez specjalistę.

Pamiętajmy, że pierwsze 4-6 tygodni po zabiegu to okres gojenia się dysku. W tym czasie należy unikać pewnych aktywności. Po pierwsze, siedzenia, które warto wykluczyć w początkowym okresie lub przyjmować tę pozycję tylko w czasie posiłków, nie więcej niż 15 min. Powinniśmy być szczególnie ostrożni, w przypadku, gdy w czasie siedzenia odczuwamy ból. W kolejnych tygodniach stopniowo wydłużamy czas, kierując się własnymi odczuciami. W czasie pierwszych 4 tygodni nie powinniśmy jednak siedzieć więcej niż 30-40 min. Pamiętajmy, że najnowsza wiedza pokazuje, że nie do końca ważna jest pozycja, w której siedzimy za biurkiem, ale czas, jaki siedzimy bez przerwy. Pacjenci często pytają: a co z powrotem do domu w samochodzie? Tutaj ułożenie naszego ciała jest bardziej istotne. Jeśli mamy możliwość, powinniśmy przyjąć pozycję półleżącą, w pochyleniu 45 stopni. Z pewnością warto robić przerwy max. co 20-30 min. Pamiętajmy, że nie powinniśmy prowadzić samochodu min 3-4 tygodnie po zabiegu. Warto zaopatrzyć się także w specjalną poduszkę lędźwiową.

A co z chodzeniem i spacerami? Kręgosłup potrzebuje ruchu, a chodzenie jest najprostszą i najbezpieczniejszą aktywnością. Już w pierwszych dobach po operacji staramy się chodzić, dzień po dniu zwiększając dystans. Oczywiście nie mówimy tu o 5-godzinnych spacerach, wszystko w granicach rozsądku. Pamiętajmy, aby obserwować reakcje naszych pleców i planować spacery tak, aby w razie dyskomfortu można było wrócić do domu i położyć się.

Jakie inne czynności są zabronione po discektomii? Staramy się nie schylać na prostych nogach, należy także unikać rotacji i nagłych zmian kierunków, głównie w czasie pierwszych 4 tygodni po zabiegu. W szpitalu zostaniecie także poinformowani na temat zakazu dźwigania. W pierwszych dobach po operacji nie powinniśmy trzymać w rękach więcej niż 1 kg. Lekarze zalecają także stosowanie gorsetu lędźwiowego 4-6 tygodni po zabiegu głównie w czasie funkcjonowania poza domem.

2. Odzyskiwanie funkcji kręgosłupa

Kolejną fazą rehabilitacji, jest praca nad odpowiednim zakresem ruchu. Zazwyczaj pewne działania mające wpływ na mobilność kręgosłupa wprowadzamy w pierwszym tygodniu po operacji. Na początku są to jednak bardzo delikatne kontrolowane ruchy miednicy do granicy bólu.

rehabilitacja po operacji kręgosłupa
Praca manualna skierowana na odzyskanie prawidłowego zakresu ruchu odcinka lędźwiowego

W naszej pracy możemy wykorzystywać różnorodne techniki manualne, pracując bezpośrednio w okolicach kręgosłupa, ale także poza nim. Zwracamy uwagę także na mobilność stawów biodrowych, które są kluczem do prawidłowego funkcjonowania kręgosłupa lędźwiowego.

Ograniczenie ruchomości kręgosłupa to główne powikłanie po zabiegu discektomii. Bardzo często trafiają do mnie pacjenci nawet wiele miesięcy po operacji, którzy w wyniku braku rehabilitacji mają duży problem z mobilnością. Pomimo że objawy neurologiczne się wycofały i badania nie wykazują żadnych nieprawidłowości, pacjent odczuwa bolesność i sztywność pleców.

3. Faza wzmacniania

Proste ćwiczenia wzmacniające wprowadzam już w pierwszych dobach po zabiegu. Mówimy to głównie o napięciach mięśni dna miednicy i ćwiczeniach izometrycznych różnych grup mięśniowych. W miarę upływu czasu, najczęściej po 4-6 tygodniu, wprowadzamy coraz bardziej zaawansowane ćwiczenia wzmacniające.

Jakie ćwiczenia warto wprowadzać po discektomi? Spektrum jest bardzo szerokie. Zaczynamy od ćwiczeń na macie, szczególnie skupiając się na mięśniach brzucha i pośladków, angażując także kończyny górne i dolne. W miarę możliwości przechodzimy do ćwiczeń w podporach, w staniu, łącząc wiele grup mięśniowych. Staramy się poprawić czucie głębokie poprzez ćwiczenia na niestabilnych podłożach. Dodatkowo pacjent wykonuje wiele zadań domowych.

Oczywiście ćwiczenia dobieramy indywidualnie do pacjenta. Zupełnie inaczej postępujemy w przypadku dojrzałej kobiety, która całe dnie spędzała w pozycji siedzące, inaczej pracując z wyczynowym sportowcem.
W przypadku pacjentów, którzy w przebiegu dyskopatii doznali zaburzeń siły mięśniowej, w fazie wzmacniania skupiamy się głównie na obszarach osłabionych. Nasze działania dostosowujemy także do obciążeń, jakie na co dzień miał pacjent przed operacją. W przypadku niektórych sportowców już około 8 tygodnia wprowadzamy ćwiczenia specjalistyczne, charakterystyczne dla danej dyscypliny sportowej. Ważnym aspektem rehabilitacji w tej grupie pacjentów jest także trening siłowy pod nadzorem trenera lub fizjoterapeuty.

4. Powrót do aktywności fizycznej

Powrót do pełnej aktywności fizycznej i sportowej to bardzo ważny moment. Jak ocenić, czy nasz kręgosłup jest już na to gotowy? Zazwyczaj wykorzystujemy w tyn celu testy funkcjonalne. Oceniamy pewne kryteria dotyczące siły, bólu, zakresu ruchu i na tej podstawie decydujemy o powrocie do sportu. Niezwykle istotne jest, aby takie powrót był bardzo stopniowy. Dla przykładu, jeśli mamy do czynienia z osobą, która biega, zaczynamy od marszobiegów.

Po ilu miesiącach możemy wrócić do sportu po zabiegu? Sprawa jest bardzo indywidualna, zazwyczaj ma to miejsce kilka miesięcy po zabiegu. Pamiętajmy, że sport sportowi nierówny. Dużo mniejsze obciążenie kręgosłupa ma miejsce w czasie biegu, niż w przypadku sportów walki np. judo, czy wioślarstwie. W przypadku sportów, które znacznie obciążają kręgosłup, powrót może mieć miejsce nawet 6-8 miesięcy po zabiegu. Pamiętajcie także, że wracając do aktywności sportowej, nie powinniście odczuwać bólu odcinka lędźwiowego, a także objawów w kończynie dolnej.

Rehabilitacja po operacji kręgosłupa- discektomia lędźwiowa
4.9 (97.33%) 15 votes

Podobał Ci się artykuł? Udostępnij go proszę na Facebooku!


Ewelina Prekiel

Jestem fizjoterapeutką, której pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia.