Polecamy nasz nowy kurs: Kręgosłup "za biurkiem"

Co ma wspólnego Zespół Chiari I z niestabilnością czaszkowo-szyjną?

Dzisiejszy artykuł kieruje głównie do pacjentów ze zdiagnozowanym zespołem Chiari. Chciałabym przedstawić bardzo ciekawą teorię, która zmienia nasze spojrzenie na tę dysfunkcję. Teorię, która tłumaczy, dlaczego w przypadku zespołu Chiari wielkość obniżenia migdałków nie koreluje z nasileniem objawów.

Zespół Chiari- najważniejsze informacje

Czym jest zespół Chiari? Nazywamy tak dysfunkcję, gdzie dochodzi do przemieszczenia części tyłomózgowia do kanału kręgowego. Wyróżniamy 4 typy Chiari. W dzisiejszym artykule skupię się na typie I, który polega na obniżeniu migdałków móżdżku poniżej otworu wielkiego czaszki. Taką sytuację możemy zaobserwować na poniższym zdjęciu. Zielona strzałka pokazuje migdałki móżdżku, które znajdują się poniżej czerwonej linii, czyli poniżej otworu wielkiego. Żółta strzałka pokazuje zaś jamę w rdzeniu kręgowym (tzw. jamistość rdzenia), która bardzo często towarzyszy zespołowi Chiari. Więcej na jej temat możecie przeczytać w moim poprzednim artykule.

chiari 1 sagittal t2 cervical spine - Co ma wspólnego Zespół Chiari I z niestabilnością czaszkowo-szyjną?

Zespół Chiari to częste zaburzenie, występuje u 1 na 1000 osób. Może powodować bardzo wiele niecharakterystycznych objawów. Często są one tak złożone, że trudno znaleźć specjalistę, który pozbiera je wszystkie i postawi prawidłową diagnozę. Niestety wielu pacjentów latami poszukuje przyczyn swoim dolegliwości. Dlaczego objawy zespołu Chiari są tak złożone? Ponieważ obniżenie migdałków móżdżku wpływa na zaburzenie przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego, powoduje także ucisk struktur nerwowych, głównie pnia mózgu, a co za tym idzie, ma wpływ na dysfunkcję nerwów czaszkowych i dróg nerwowych. Chiari może powodować także dysfunkcję samego móżdżku.

W konsekwencji pacjenci cierpią z powodu bólów głowy, najczęściej w okolicy potylicy, które często nasilają się podczas kichania, ziewania, czy aktywności fizycznej.  Zespół Chiari może powodować także zawroty głowy, problemy z równowagą, zaburzenia czucia, niedowłady, dysfunkcje autonomicznego układu nerwowego, bóle kręgosłupa, ale także bóle stawów. Dysfunkcje nerwów czaszkowych wywołują m.in. problemy z mówieniem, niedowład języka, osłabienie słuchu czy bóle twarzy. Obniżenie migdałków móżdżku wpływa także na zaburzenia natury psychicznej. Postaram się przygotować obszerny artykuł, w którym dokładnie opisze przyczyny i objawy Chiari.

Wg standardów medycznych zespół Chiari diagnozujemy w momencie, gdy migdałki móżdżku schodzą co najmniej 5 mm poniżej otworu wielkiego, co oceniamy na badaniu rezonansu magnetycznego (MRI) głowy lub odcinka szyjnego. Tutaj pojawia się pewien problem. Wg niektórych doniesień nawet 1% społeczeństwa może spełniać to kryterium. Jednak większość z nich nie odczuwa żadnych dolegliwości. Co więcej, wielkość obniżenia migdałków móżdżku nie koreluje z poziomem nasilenia objawów. Możemy spotkać więc pacjenta, który już przy niewielkim obniżeniu np. 3-4 mm odczuwa bardzo silne dolegliwości. Z drugiej strony u innych dużo większe obniżenie będzie powodowało mniej nasilone objawy.

Objawy nie są zatem bezpośrednio zależne od wielkości obniżenia migdałków. Dlaczego? Naukowcy wciąż nie dają jednoznacznej odpowiedzi na to pytanie. Prawdopodobne wydają się dwie hipotezy. Pierwsza wskazuje, że badania statyczne nie są w stanie pokazać całej prawdy, jeśli chodzi o obniżenie migdałków móżdżku i że podstawą powinny być badania MRI w pozycji pionowej. Inni uważają, że problemem jest dodatkowo występująca u części pacjentów z Chiari niestabilność czaszkowo-szyjna… i na tym właśnie skupię się w moim dzisiejszym artykule.

Niestabilność czaszkowo-szyjna- najważniejsze informacje

O niestabilności czaszkowo-szyjnej mówimy w sytuacji, gdy pierwszy lub drugi krąg szyjny przesuwa się w zbyt dużym zakresie, lub w kierunku, w którym nie powinien. Niestabilność jest wynikiem uszkodzenia więzadeł stabilizujących górne segmenty lub ich niewydolności, która pojawia się np. u osób z wiotkością stawową. Problem może pojawić się także w wyniku pewnych czynników genetycznych związanych z budową elementów kostnych. Niestabilność czaszkowo-szyjna powoduje bardzo złożone objawy często podobne do tych, które wywołuje zespół Chiari. Nic dziwnego. Obie te dysfunkcje wprowadzają podobne zaburzenia na okolicy złącza czaszkowo-szyjnego. Więcej podstawowych informacji na temat niestabilności znajdziecie w poniższym artykule i nagraniu.

Niestabilność górnych segmentów szyjnych

 

Zespół Chiari a niestabilność czaszkowo-szyjna

Kiedy diagnozujemy naszych pacjentów, bardzo często spotykamy sytuację, gdzie poza obniżeniem migdałków móżdżku widzimy niestabilność czaszkowo-szyjną. W 2019 roku pojawiła się praca naukowa, która tłumaczy, dlaczego niektórzy pacjenci z Chiari są asymptomatyczni, a inni już przy niewielkim obniżeniu mają silne objawy? Przyczyną może być współistnienie niestabilności czaszkowo-szyjnej i dysfunkcji tzw. mostu mięśniowo-powięziowego. Pacjenci, u których występuje tylko obniżenie migdałków móżdżku dużo częściej są asymptomatyczni, czyli nie odczuwają objawów. Pacjenci ze współistniejącą niestabilnością nawet przy niewielkim obniżeniu migdałków móżdżku mogą odczuwać dolegliwości.

No dobrze…. przejdźmy zatem do szczegółów. Zacznijmy od tego, że pojawia się coraz więcej publikacji, które wskazują na związek zespołu Chiari I z niestabilnością. Kilka lat temu opublikowano dwie prace badawcze. Pierwsza wykazała, że osoby z zespołem Chiari I mają płytsze powierzchnie stawowe atlasu (pierwszego kręgu szyjnego), a jak wiemy płytsze powierzchnie stawowe predysponują do niestabilności C0-C1. Inne badania u pacjentów z Chiari wykazały nieprawidłową budowę więzadeł: poprzecznego i krzyżowego- głównych stabilizatorów górnych kręgów szyjnych. Obie powyższe prace potwierdzają więc, że u części pacjentów z Chiari możemy mieć do czynienia także z niestabilnością czaszkowo-szyjną.

Na czym dokładnie polega ten związek? Tego do końca nie wiemy. Niektórzy naukowców uważają, że zespół Chiari jest wynikiem niestabilności, jest pewnego rodzaju zabezpieczeniem, które wytwarza się w celu ochrony przed przemieszczającym się zębem obrotnika. Inni twierdzą, że niestabilność zwiększając ciśnienie śródczaszkowe i wtórnie powoduje obniżenie migdałków móżdżku. Możliwe także, że jest to czysty przypadek. Jak wiemy, obniżenie migdałków móżdżku występuje u bardzo wielu osób z powodu zbyt małej objętości dołu czaszki. Zauważmy, że możemy mieć do czynienia z sytuacją, gdzie występuje zbyt mała objętość dołu czaszki, a dodatkowo u pacjenta z różnych powodów dochodzi do niestabilności.

chiari234 283x300 - Co ma wspólnego Zespół Chiari I z niestabilnością czaszkowo-szyjną?
Niestabilność czaszkowo-szyjna i zespół Chiari

No dobrze, ale dlaczego niestabilność wpływa na nasilenie objawów zespołu Chiari? Dlaczego połączenie tych dwóch dysfunkcji może spowodować silniejsze bóle czy zawroty głowy? Zauważcie, że niestabilność, czyli zwiększona ruchomość, powoduje wzrostu aktywności mięśni podpotylicznych. Mięśnie muszą dużo bardziej pracować, żeby zabezpieczyć niestabilne segmenty kręgosłupa. Niestety w konsekwencji dochodzi do dysfunkcji tzw. mostu mięśniowo-oponowego. To połączenie pomiędzy mięśniami podpotylicznymi tj.; mięśniem prostym głowy, prosty głowy tylny większy i skośny głowy mniejszy, a oponą twardą. Uważa się, że jego zadaniem jest stabilizacja rdzenia kręgowego i regulacja napięcia opony twardej. Co więcej, most mięśniowo-oponowy wpływa na przepływ płynu mózgowo-rdzeniowego.

Dysfunkcja mostu mięśniowo-powięziowego wpływa na pogrubienia worka oponowego na tym poziomie. Idąc dalej, worek oponowy jest mniej elastyczny, więc płyn mózgowo-rdzeniowy pulsuje pod większym ciśnieniem. W sytuacji, gdy mamy do czynienia z Chiari oraz niestabilnością, pojawia się więc złożona przeszkoda dla przepływu płynu mózgowo-rdzeniowego; z jednej strony przez obniżone migdałki móżdżku, z drugiej zaś przez dysfunkcje mostu oponowo-mięśniowego. To wpływa na wzrost napięcia struktur nerwowych i pojawienie się objawów z móżdżku, rdzenia przedłużonego i górnego kręgosłupa szyjnego. W wyniku złożonych zaburzeń może dojść także do wzrostu ciśnienia śródczaszkowego.

Przechwytywanie 300x300 - Co ma wspólnego Zespół Chiari I z niestabilnością czaszkowo-szyjną?
Most mięśniowo-powięziowy, źródło:https://www.researchgate.net/figure/The-myodural-bridge-MDB-connects-muscles-to-dural-mater-We-presumed-that-head_fig1_346678915

 

W sytuacji, gdy dochodzi do wzrostu ciśnienia, pod jakim pulsuje płyn mózgowo-rdzeniowy, pacjent może odczuwać pewne specyficzne dolegliwości- np. nasilenie bólów głowy podczas aktywności, które w naturalny sposób zwiększają ciśnienie: np. ćwiczenia fizyczne, kichania, ziewania. Tak właśnie dzieje się u pacjentów z Chiari. Bóle głowy pojawiające się podczas kichania czy ćwiczeń fizycznych są bardzo charakterystyczne w tej grupie pacjentów.

Jeżeli więc u pacjenta z Chiari mamy do czynienia z niestabilnością i dysfunkcją mostu mięśniowo-oponowego, pojawienie się silniejszych objawów jest bardziej prawdopodobne. Oczywiście jest to pewne ogólne podejście, które sprawdza się u części pacjentów. Musimy pamiętać, że w przypadku zespołu Chiari należy także sprawdzić inne schorzenia. Warto wykluczyć zakotwiczenie rdzenia, wyciek płynu mózgowo-rdzeniowego. Warto zwrócić uwagę także na inne dysfunkcje doprowadzające do wzrostu ciśnienia śródczaszkowego, które może wpływać na obniżenie migdałków.

Niestety temat niestabilności jest w naszym kraju pomijany. Dlaczego? Ponieważ niestabilność czaszkowo-szyjna nie zawsze widoczna jest na badaniach obrazowych w leżeniu, o czym możecie posłuchać w moim nagraniu. Co więcej, diagnostyka niestabilności w warunkach polskiej służby zdrowia wymaga wykonania wielu badań i przeprowadzenia na nich konkretnych pomiarów, o czym także pisałam w poprzednim artykule.

Autorzy badań zwracają uwagę jeszcze na jeden aspekt. U części pacjentów mamy do czynienia z niestabilnością czaszkowo-szyjną, która sama w sobie nie powoduje większych objawów. Możemy powiedzieć, że jest to rodzaj “ukrytej” niestabilności. Niestety taka ukryta niestabilność także zwiększa aktywacje mięśni podpotylicznych. Powoduje także dysfunkcje mostu mięśniowo-oponowego i jeżeli występuje razem z Chiari, wpływa na pojawienie się objawów.

Jedna odpowiedź

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany.

Facebook
Twitter
LinkedIn

Może Cię zainteresować

Bóle kręgosłupa niewątpliwie dotyczą bardzo dużej części naszego społeczeństwa. Dostaje od Was bardzo wiele pytań, co zrobić, aby pozbyć się dolegliwości. Musicie pamiętać, że leczenie odcinka lędźwiowego wymaga wieloaspektowego podejścia. Poza terapią manualną i ćwiczeniami niezwykle ważna jest także zmiana naszych codziennych nawyków. Niestety większość z nas nie zdaje sobie sprawy, że jednym z podstawowych…
Zespół Ehlersa-Danlosa (EDS) to grupa zaburzeń powodująca nieprawidłową syntezę kolagenu, co w konsekwencji wpływa na jakość tkanki łącznej organizmu człowieka. Kolagen znajduje się w naszym całym ciele, w strukturach narządu ruchu, także w skórze, naczyniach krwionośnych i narządach wewnętrznych. Nieprawidłowa struktura tego białka może zatem powodować szereg zaburzeń. Ze względu na różne mutacje genowe wyróżniamy aż 13 podtypów EDS….
Badania obrazowe czasami pokazują…. za dużo W dzisiejszych czasach mamy dostęp do różnych form obrazowania narządu ruchu. Z jednej strony pozwala to na lepszą diagnostykę i leczenie, z drugiej niesie ze sobą wiele zagrożeń. Dawniej lekarz skupiał się głównie na wywiadzie i badaniu, które mógł przeprowadzić w gabinecie. Kilka lat temu słyszałam w Tok Fm audycje u TOKtora, wywiad z emerytowaną Panią Doktor. Opowiadała, że…

Nazywam się Ewelina Prekiel i jestem fizjoterapeutką. Moja pasją jest ortopedia i wszystko, co związane z narządem ruchu. Inspiracją do pisania artykułów są moi pacjenci, ich codzienne problemy i pytania. Staram się w przystępny sposób wyjaśnić zagadnienia medyczne, zawsze w oparciu o najnowsze doniesienia naukowe i własne doświadczenia. Moją pracę zawodową rozpoczęłam 9 lat temu. Od tego czasu specjalizuje się w ortopedii. Zajmuję się rehabilitacją po urazach i zabiegach operacyjnych, w bólach ostrych i przewlekłych narządu ruchu a także w wadach postawy. Wspólpracuję z młodymi sportowcami w zakresie prewencji i leczenia urazów.

© 2021 Fizjomind E. Prekiel. Wszystkie prawa zastrzeżone

Privacy Preference Center

Wykorzystujemy ciasteczka na tej stronie. W ramach naszej witryny stosujemy pliki cookies w celu świadczenia Państwu usług na najwyższym poziomie, w tym w sposób dostosowany do indywidualnych potrzeb. Korzystanie z witryny bez zmiany ustawień dotyczących cookies oznacza, że będą one zamieszczane w Państwa urządzeniu końcowym. Możecie Państwo dokonać w każdym czasie zmiany ustawień dotyczących cookies.