Czy w sytuacji bólu kręgosłupa zawsze należy wykonać badania obrazowe?

Pacjenci z bólem kręgosłupa często pytają nas, czy powinni wykonać jakieś badania? Odpowiedź na to pytanie nie jest prosta. Nie każdy pacjent, który odczuwa dolegliwości, musi od razu wydawać pieniądze na badania obrazowe, na które niestety bardzo długo oczekuje się w ramach NFZ. Bóle pleców okresowo zdarzają się większości z nas i zazwyczaj mijają po kilku dniach, czy tygodniach. 90% z nich jest związana z pewnymi dysfunkcjami struktur kręgosłupa, które generalnie nie zagrażają naszemu zdrowiu. Na pojawienie się dolegliwości kręgosłupa lędźwiowego wpływa wiele czynników m.in. brak ruchu i stres.

Jeśli ból rzeczywiście zdarza się rzadko, jest związany np. z przeciążeniem pleców, znika po kilku dniach i nie towarzyszą mu objawy zaliczane do tzw. czerwonych flag (opowiem o nich w kolejnym rozdziale), badania dodatkowe nie są sprawą pierwszorzędną. W takich przypadkach wykonanie zdjęcia rentgenowskiego (RTG), czy rezonansu magnetycznego (MRI) nie ma wpływu na leczenie i przebieg terapii. Dlaczego? Ponieważ pewne schorzenia w kręgosłupie ma praktycznie każdy człowiek, nawet 20-30 letni. Mówimy tu np. o uszkodzeniach dysków, czy pewnych zmianach w stawach międzykręgowych. Te niewielkie uszkodzenia mogą, ale nie muszą powodować bólu. Dlatego najlepsze, co możecie zrobić, to skonsultować swoje objawy z lekarzem lub fizjoterapeutą. W czasie wnikliwego wywiadu i badania możemy ocenić, czy jest potrzeba wykonania dodatkowych badań, oraz które struktury kręgosłupa najprawdopodobniej powodują ból. Możemy także określić, jaki jest mechanizm powstawania dolegliwości. W wielu przypadkach wystarczająca okazuje się terapia i odpowiednio dobrane ćwiczenia.

ból kręgosłupa jakie badania
Dobór odpowiednich badań obrazowych jest zależny od wnikliwego wywiadu i oceny pacjenta


Kiedy wykonanie badań obrazowych kręgosłupa jest konieczne?

Wykonanie badań jest istotne w kilku sytuacjach. Po pierwsze, w momencie, gdy lekarz lub fizjoterapeuta w czasie zbierania wywiadu stwierdzi, że istnieją objawy, które mogą świadczyć o tym, że schorzenie kręgosłupa jest poważne. Co więcej, pewne symptomy mogą sugerować nam, że ból kręgosłupa pochodzi z innych okolic naszego ciała. W mojej pracy spotkałam się z różnymi sytuacjami, gdzie dolegliwości pochodziły np. z narządów wewnętrznych, czy ze stawu krzyżowo-biodrowego, pomimo że w badaniach istniały dość duże uszkodzenia dysku. Nie są to oczywiście sytuacje bardzo częste, ale możliwe i zawsze należy brać je pod uwagę. Co więcej, w czasie wizyty oceniamy także funkcję stawów biodrowych, kolanowych, skokowych, kręgosłupa piersiowego i innych elementów narządu ruchu, które mogą przyczyniać się do przeciążenia w rejonie lędźwiowym.

Badania dodatkowe warto wykonać także w sytuacji, kiedy dolegliwości bólowe nie zmniejszają się pomimo leczenia zachowawczego, a także, gdy pojawiają się objawy neurologiczne tj. zaburzenie siły mięśniowej, zaburzenie czucia skórnego, znaczne podrażnienie nerwu kulszowego, skurcze mimowolne czy objawy tzw. ogona końskiego.

Istnieje także grupa objawów, które mogą współistnieć z objawami związanymi z kręgosłupem i powinny zwrócić naszą szczególną uwagę. Nazywamy je objawami alarmującymi, czy czerwonymi flagami:

  • poważny uraz kręgosłupa lub mniejszy u osób starszych
  • w przypadku, gdy dodatkowo pojawia się: gorączka, utrata wagi, drgawki, infekcja bakteryjna (np. infekcja pęcherza)
  • ból nocny
  • zaburzenia w oddawaniu moczu i wypróżnianiu się
  • choroba nowotworowa w przeszłości
  • osteoporoza
  • wiek poniżej 15 lat
  • leczenie immunopresyjne
  • stałe pogarszanie się objawów
  • ból niezależny od pozycji i niereagujący na leczenie przeciwzapalne
  • ograniczenie ruchomości kręgosłupa we wszystkich kierunkach

ból kręgosłupa jakie badania
Ból nocny jest jednym z objawów alarmujących


Które badanie jest najbardziej wartościowe?

Wszystko zależy, które struktury kręgosłupa chcemy zobrazować, a także jaki jest wiek pacjenta. U dzieci i młodzieży ból kręgosłupa jest dla nas objawem alarmującym i dużo częściej niż u osób w średnim wieku jest związany ze strukturą kostną. Może być wynikiem spondylolizy czy kręgozmyku, dlatego podstawą jest tu wykonanie zdjęcia RTG, ewentualnie tomografii komputerowej. W tym wieku dużo rzadziej spotykamy duże patologie dysków międzykręgowych. Pamiętajmy, że są to pewne ogólne wytyczne. W mojej praktyce zawodowej spotkałam kilku bardzo młodych pacjentów, koło 15 roku życia, którzy zostali poddani zabiegowi discektomi odcinka lędźwiowego z powodu dyskopatii. Oczywiście są to bardzo rzadkie sytuacje, ale nie możemy ich wykluczyć. Dlatego dobór odpowiednich badań obrazowych wymaga wnikliwego badania i wizyty u specjalisty.

W przypadku osób w średnim wieku bóle pleców są związane przede wszystkim z patologiami dysków i stawów międzykręgowych. W takich przypadkach podstawą diagnostyki obrazowej jest MRI (rezonans magnetyczny), który najlepiej obrazuje strukturę dysku i jej położenie w stosunku do struktur nerwowych. RTG w przypadku tej grupy pacjentów pozwala wykluczyć pewne patologie i zobrazować strukturę kostną. Niestety w wielu przypadkach nie jest wystarczające. Spotkałam wiele sytuacji, w których zdjęcie RTG nie wykazywało znacznych odchyleń, pomimo że pacjent miał objawy rwy kulszowej ze znacznym osłabieniem siły mięśniowej stopy. Dopiero po wykonaniu MRI okazywało się, że objawy neurologiczne pacjenta są związane z pojawieniem się sekwestru, czyli sytuacji, w której część dysku odłączyła się, podążając w stronę kanału kręgowego.

W przypadku pacjentów starszych najczęściej mamy do czynienia ze zmianami zwyrodnieniowo-wytwórczymi, stenozą kanału kręgowego, ale także zmianami nowotworowymi. W takich przypadkach podstawą jest RTG, który w razie potrzeby należy dopełnić wykonując MRI lub tomografię komputerową.

Oczywiście przypadek każdego pacjenta jest inny. W niektórych sytuacjach zalecamy także wykonanie dodatkowych badań krwi, USG jamy brzusznej, kolonoskopie, czy RTG stawu biodrowego. Wszystko zależy, co podejrzewamy na postawie badania klinicznego.

Ból kręgosłupa lędźwiowego- jakie badania wykonać?
4.5 (90%) 4 votes